Αλλαγή πλεύσης του Ιστολογίου “ΡΟΔΟΣυλλέκτης”

Από το Σάββατο 2 Ιουνίου 2018, σταμάτησαν οι αναρτήσεις πολιτικού περιεχομένου.

Με την ευκαιρία, θέλω να ευχαριστήσω όσες και όσους με εμπιστεύτηκαν αυτά τα 12 χρόνια…

Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018

Λέξεις: Φανενή φωνητική-γλωσσική παράδοση (Β βήτα) Μέρος 2ο


Αποσπάσματα από το βιβλίο του Εμμανουήλ Μ. Χατζήπαπα: ΦΑΝΕΣ και τοπική διάλεκτος με λέξεις, εκφράσεις, ονομασίες, ντοκουμέντα. 
Τη Φιλολογική και Ετυμολογική επιμέλεια έκανε ο Καθηγητής Παναγιώτης Α. Χαμουζάς. 
Εκδότης του βιβλίου είναι ο Σύλλογος για την Μελέτη και Διάδοση της Ελληνικής Ιστορίας e. V. Weilheim/Βαυαρίας Πρόεδρος του οποίου είναι ο Απόστολος Π. Κυριατσούλης.


Βραχυγραφίες/Επεξηγήσεις:
Αρχαία:                    αρχ.                                          Βλέπε:              βλ.
Τουρκικά:                 τουρκ.                                       Δηλαδή:            δηλ.
Λατινικά:                   λατ.                                           Παράβαλλε:        πρβλ.
Ιταλικά:                     ιταλ.                                          Λεξικό:  λεξ.
Αραβικά:                   αραβ.                                        Σελίδα:  σελ.
Βυζαντινά:                 βυζαν.                                       Πρόθεμα:           προθ.
Σλαβικά:                    σλαβ.                                       Ετυμολογία:       ετυμολ.
Βενετικά:                   βενετ.                                       Μεταφορικά:      μεταφ.
Αγγλικά:                    αγγλ.
Ρουμάνικα:                ρουμ.
Γαλλικά:                    γαλλ.

Β (βήτα):
βαελίζω
νταντεύω, υπηρετώ
Βαϊλίζω η βαβαλίζω = υπηρετώ, βάγιλος
= υπηρέτης, βαΐτσα υπηρέτρια (Κως).
Λατ.: bajulus = αχθοφόρος.

βαζάνες
μελιτζάνες
Βαζάνια, αραβ.: badindzan. Στη βυζαντινή εποχή τα έλεγαν Bazizavia.

βανανά
εδώ
Συνεπτυγμένη φράση:  Εδώ να - εβανά - εβανανά. Εβά είσαι αντί: εδώ δα είσαι.

βαρεκίνα
σημερινή χλωρίνη
Ονομασία φίρμας.

βαριούμαι
βαριέμαι
Αρχ.: βαρούμαι.

βάρντα
πρόσεχε, απαγορεύεται
Ιταλ.:  quarda, βενετ.: varda, βλ.: βάρδια.

βάρτα
να τα βάλεις
Αντί: βάλε αυτά, βάλ - τα, βάρτα εκεί.

βαρταλαλώ
φωνάζω
Φλυαρώ, φωνάζω, αρχ.: βαττολογώ.

βάσσω
φωνάζω, γαυγίζω
Έβαξε να κλαίει, βάσσει ο σκύλος. Ίσως είναι παράγωγο ρήμα του: Βαυ - βαυ ή
λατ.: bat bat, λέξη ηχοποίητη για αστεία,
για παιχνίδια (παιδιά).

βασταδκιά
σύνορο ή αυλάκι
Από τη λέξη: βασταός =  υπερυψωμένο χώμα.

βασταός
σύνορο
Το σύνορο των χωραφιών. Είναι και το μεγάλο αυλάκι που περνά πολύ νερό (βαστάζω).

βαστρί
πήλινο θραύσμα,
πήλινο όστρακο
Η σωστή λέξη είναι γαστρί, αρχ.: γαστέρα (κοιλιά), γάστρα. Παίζαμε αμάδες με βαστριά (γαστρί -  βαστρί).

βατσέλτα
τσίγκινο δοχείο
Δίσκος στρογγυλός μεταλλικός. Λατ.: vascellum.

βαΰζω
επιμένω
Βαβίζω = γαυγίζω. «Εκειά εβάϊσε», κάνει: βαύ - βαύ.

βγκάλντω
βγάζω
Βγάλλω - βγάζω.

βγκιατίζει
κάνει γρήγορα
Βκιατίζει, βιατίζω - βιάζομαι - σπεύδω.

βέργκιες
ξόβεργα
Βέργα: πρώτη σημασία είναι λεπτό κλαρί, κλωνάρι. Στις Φάνες είναι οι ιξόβεργες. Ξύλα λεπτά αλειμμένα με  ιξό.
Τα πουλιά παγιδεύονται, όταν καθίζουν  στον κολλώδη ιξό και συλλαμβάνονται.

βερεσίδκια
βερεσέ
Βερεσέ (τουρκ.: veresiye) = αγορά με πίστωση.

βίντζι
βαρούλκο, γερανός
Λατ.: vincio = δένω και vinculum = τα δεσμά, αγγλ.: winch.

βιτούρα
αυτοκίνητο
Ιταλ. λέξη, Vetura = όχημα, αμάξι.

βίτσα
ραβδί
Κυρίως αμπελιού βέργα. Λατ. το αμπέλι λέγεται vitis και άρα vitsa.

βλατίζω
πετυχαίνω
Βλάτισμα = κτύπημα. Άρα βλατίζω σημαίνει κτυπώ σε κάποιον άλλο, τουρκ.: avladim.

βλάττα
αρρώστια, ευλογιά
Αρρώστια με εξανθήματα. Βλάττη ή
βλάττα είναι το μεταξωτό πανί. Λατ:
blatte = ο μεταξοσκώληκας. Επειδή η αρρώστια είχε χρώμα του μεταξιού.

βλοημένη
ευλογημένη
Ευ+λέγομαι.

βντέλντα
βδέλλα
Βτέλτα: αντί βδέλλα ή αβδέλλα.

βολά
κάθε φορά
Μια βολά = μια φορά (θάθελα μια βολά
να τον συναντήσω).

βολετό
αν μπορούσε να γίνει
Είναι δυνατόν, μπορετό. Από τη λέξη:
βολή, βρήκα την βολή μου,  βολεύομαι, βολεύω, βόλεμα.

βολοτσακκώ
κάνω τα ίδια και τα ίδια
Σπάω τους βώλους, επαναλαμβάνω την
ίδια δουλειά, βώλος+τσακίζω.

βοτρύ
τσαμπί σταφυλιού
Βοτρύδι, αρχ.: βότρυς.

βοττογυρίζω
γυρίζω άσκοπα
Βολτογυρίζω, βόλτα+γυρίζω.
Βοττογυρίζει όλη μέρα ο γιός μας.

βούα
αργαλειός
Πιθανόν από το: γύα - γούα, βούα = βαθούλωμα γης, λάκκος, που έβαζε τα πόδια της η υφάντρα.

βουάρα
βουβαμάρα
Αντί: βουβάρα, βωβός, βουβάρα, βουβαμάρα.

βουλντώ
πατώ στις λάσπες
Βουλιάζω, εβούλτησε στα χρέη. Ρήμα: βωλίζω.

βούργκια
τσάντα από πανί, συνήθως  βοσκού
Δερμάτινο ή πάνινο σακούλι ειδικού σχήματος, λατ.: bulgea = βούγια - βούργια.

βούργκιο
αβγό με χαλασμένο κρόκο
Αυγό χαλασμένο, παλιό, κλούβιο.

βουστέρνα
μικρή δεξαμενή, χώρος νερού
Ή και γιστέρνα. Λατ: cisterna = δεξαμενή.
Βου-στέρνα = δεξαμενή που πίνουν τα ζώα.

βραστασκιά
ζεστασιά
Από το: «βράζω», δηλ. ζεσταίνω, βραστασιά.

βραστό
τσάι,  αλεσφακιά,  χαμομήλι κ.λ.π.
Το κάθε αφέψημα.

βραϋνωπά
βραδάκι
Βραδυνωπά. Βραδυνωπός: εκείνος που
έχει όψη της βραδυάς. Βραδυνωπός+ωψ… ωψ- ωπός = το βλέμμα, το μάτι. Π.χ. βατωπά, στενωπά.

βρόντος
κρότος, δυνατός αέρας
Χωρίς στόχο, «πάει στον βρόντο»,
όποιος ρίχνει τουφεκιές στον αέρα.

βρούλντα
βούρλα
Βούρλα, αρχ.: βρύλλο, βρούλο.

βρουλντίζου
κάμε ό,τι θέλεις
Αντί: βρουλίζου ή βουρλίζου, ασχολούμαι με τα βούρλα. Φράση: «άστον να βουρλίζεται» (να κόβει βούρλα για να
κάνει καλάθια). Ίσως επίσης από το αρχ.: βρυν = φωνάζω, ζητώ νερό. Στα μωρά
λέμε: θέλεις μπρού; μπρουά; Το -β- στα αρχ. προφερόταν σαν -μπ-. Δηλ.: άστον
να βρουλίζεται = άστον να φωνάζει, να ταλαιπωρείται.

βρωμοπαπαδ-κιά
είδος εντόμου
Έντομο που μυρίζει άσχημα, βρομάει. Αχρηστεύει τις ντομάτες και τα μούρα.

βυτίνα
πήλινο δοχείο νερού
Βυτινάρι, αρχ.: Βυτίνη ή βυτίνα.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Η Ρόδος στην Ιταλοκρατία 1ο μέρος.

Η Ρόδος στην Ιταλοκρατία 2ο μέρος.

Η Ρόδος στην Ιταλοκρατία 3ο μέρος.

Η Ρόδος επί Ιταλοκρατίας 1920 – 1940

Εγω σωπαίνω....Φτύνω!!!

Μου μιλούν για δικαιοσύνη....οι δικαστές, Μου μιλούν για ηθική...οι αγύρτες, Μου μιλούν για ζωή...οι δολοφόνοι, Μου μιλούν για όνειρα...οι έμποροι, Μου μιλούν για ισότητα...τα αφεντικά, Μου μιλούν για φαντασία...οι υπάλληλοι, Μου μιλούν για ανθρωπιά...οι στρατοκράτες, Εγω σωπάινω....Φτύνω.


ΡΟΔΟΣυλλέκτης: e-mail r.telxinas@yahoo.gr
Δείτε περισσότερες φωτογραφίες στον ΝΕΟ ΡΟΔΟΣυλλέκτη: http://rouvim.blogspot.com

ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ ΤΙΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: http://rouvim.blogspot.com/
ΚΡΗΤΗΝΙΑ: http://www.kritinia.gr/
ΙΣΤΡΙΟΣ: http://istrio.blogspot.com/
ΣΟΡΩΝΗ: http://www.ampernalli.gr/
Dj news: http://fanenos.blogspot.com/
ΠΑΛΜΟΣ: http://www.palmos-fm.gr/
ΕΚΟΦΙΛΜ: http://www.ecofilms.gr/
ΡΑΔΙΟ1: http://www.radio1.gr/
http://www.ksipnistere.blogspot.com/
ΣΦΕΝΤΟΝΑ: http://gipas.blogspot.com/
ΡΟΔΟΣυλλέκτης: http://www.rodosillektis.com/
Η Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου: http://opsrodou.gr/
ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ: http://www.hamogelo.gr
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ – ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ: http://rodosillektis.blogspot.gr/
Ιστοσελίδα του ΡΟΔΟΣυλλέκτη: http://www.rodosillektis.com/
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: http://www.pnai.gov.gr
ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ: http://www.rodos.gr/el/

Αρχειοθήκη ιστολογίου