Η Μάχη της Δωδεκανήσου του Β' Παγκοσμίου Πολέμου

Μάχη της Δωδεκανήσου

Μάχη της Δωδεκανήσου (1943)
Μέρος του Μεσογειακού θεάτρου του Β' Π.Π.
Χρονολογία	8 Σεπτεμβρίου – 22 Νοεμβρίου 1943
Τόπος	Δωδεκάνησα, Αιγαίο πέλαγος
Έκβαση	Νίκη των δυνάμεων του Άξονα
Αντιμαχόμενοι
Ναζιστική Γερμανία  Ηνωμένο Βασίλειο  Ιταλία  Ελλάδα  Νότια Αφρική
Ηγετικά πρόσωπα
Φρίντριχ-Βίλχελμ Μύλερ  Ρόμπερτ Τίλνεϊ
Ηγετικά πρόσωπα
Φρίντριχ-Βίλχελμ Μύλερ

Η Μάχη της Δωδεκανήσου του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ήταν μια προσπάθεια των συμμαχικών δυνάμεων να καταλάβουν τα ιταλοκρατούμενα Δωδεκάνησα στο Αιγαίο, μετά από την παράδοση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943, και να τα χρησιμοποιήσουν ως βάσεις για επιθέσεις εναντίον των γερμανοκρατουμένων Βαλκανίων. Η συμμαχική απόπειρα απέτυχε και τα Δωδεκάνησα κατελήφθησαν από τους Γερμανούς μέσα σε δύο μήνες, ενώ οι σύμμαχοι υπέστησαν μεγάλες απώλειες τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε πλοία. Οι επιχειρήσεις στα Δωδεκάνησα διήρκεσαν από τις 8 Σεπτεμβρίου έως τις 22 Νοεμβρίου 1943.

Αεροσκάφος Junkers Ju-52m της Luftwaffe το οποίο κατερρίφθη 

στις 13 Νοεμβρίου 1943 κατά τη διάρκεια της Μάχης της Λέρου

Υπόβαθρο.

Τα Δωδεκάνησα βρίσκονταν υπό ιταλική κατοχή από τον Ιταλοτουρκικό πόλεμο του 1911. Κατά τη διάρκεια της ιταλικής κατοχής τα στρατηγικής σημασίας νησιά έγιναν το κέντρο των αποικιακών φιλοδοξιών της Ιταλίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ρόδος, το μεγαλύτερο από τα νησιά αποτελούσε σημαντική στρατιωτική και αεροπορική βάση. Η Λέρος με το βαθύ λιμάνι της στο Λακκί (Πόρτο Λάγο) είχε μεταμορφωθεί σε μία βαρύτατα οχυρωμένη αεροναυτική βάση.

Μετά την πτώση της ηπειρωτικής Ελλάδας τον Απρίλιο του 1941 και τη συμμαχική ήττα στη μάχη της Κρήτης τον Μάιο, η Ελλάδα και τα νησιά της βρίσκονταν υπό την κατοχή των γερμανικών και ιταλικών δυνάμεων. Με την ήττα των δυνάμεων του Άξονα στη Βόρεια Αφρική την άνοιξη του 1943 ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, ο οποίος ενδιαφερόταν έντονα για αυτή την περιοχή, έστρεψε τις βλέψεις του προς τα νησιά αυτά. Οι Βρετανοί σχεδίαζαν μια επιχείρηση για την κατάληψη των Δωδεκανήσων και της Κρήτης, όχι μόνο για να στερήσουν από τις δυνάμεις του Άξονα από τις προκεχωρημένες βάσεις τους στη Μεσόγειο αλλά και να ασκήσει πίεση στην ουδέτερη Τουρκία να εμπλακεί στον πόλεμο. Η ιδέα του Τσώρτσιλ αφορούσε τη δημιουργία μίας εναλλακτικής διαδρομής προς τη Ρωσία μέσω των Δαρδανελίων από αυτή που ακολουθούσαν τις αρκτικές νηοπομπές. Η τελική έγκριση για τις επιχειρήσεις δόθηκε στη Σύνοδο της Καζαμπλάνκα και ο Τσώρτσιλ διέταξε τους διοικητές του να καταστρώσουν τα σχέδια στις 27 Ιανουαρίου 1943.

Τα σχέδια, με την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Accolade», αφορούσαν μια επίθεση στη Ρόδο και την Κάρπαθο από τρεις μεραρχίες πεζικού, μία τεθωρακισμένη ταξιαρχία και τις σχετικές δυνάμεις υποστήριξης. Η απόβαση στην Κρήτη, ή οποία ήταν καλά οχυρωμένη και διέθετε ισχυρή γερμανική φρουρά, απορρίφθηκε. Το κύριο πρόβλημα που αντιμετώπιζαν οι εμπνευστές της επιχείρησης ήταν η δυσκολία να αντιμετωπίσουν το 10 Αεροπορικό Σώμα (X Fliegerkorps) της Γερμανικής Πολεμικής Αεροπορίας (Luftwaffe) εξαιτίας της ελλιπούς αεροπορικής κάλυψης, μιας και τα Αμερικανικά και Βρετανικά αεροσκάφη επιχειρούσαν από βάσεις στην Κύπρο και τη Μέση Ανατολή. Το εγχείρημα επιδεινώνονταν περαιτέρω από τις ανάγκες της επικείμενης απόβασης στη Σικελία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν σκεπτικές για την επιχείρηση, η οποία θεωρούσαν θα είχε πολιτικά πλεονεκτήματα μεταπολεμικά μόνο για τη Μεγάλη Βρετανία και ήταν μία περιττή εκτροπή από το κύριο μέτωπο της Ιταλίας. Αρνήθηκαν λοιπόν να υποστηρίξουν την επιχείρηση, προειδοποιώντας τους Βρετανούς ότι αν προχωρούσαν με την υλοποίηση του σχεδίου τους θα το έπρατταν μόνοι τους.

Καθώς η παράδοση των Ιταλών φαινόταν ολοένα και πιο πιθανή, τον Αύγουστο του 1943 οι Βρετανοί ξεκίνησαν τις προετοιμασίες για να αποκτήσουν το πλεονέκτημα από μια πιθανή ιταλογερμανική ρήξη, με τη μορφή μίας μικρότερης σε κλίμακα επιχείρησης. Μια δύναμη βασιζόμενη στην 8η Ινδική Μεραρχία άρχισε να συγκεντρώνεται και ζητήθηκε αμερικανική βοήθεια για την παραχώρηση μοιρών μαχητικών αεροσκαφών μεγάλης εμβέλειας P-38 Lightning. Ως συνέπεια όμως της Διάσκεψης του Κεμπέκ και της αμερικανικής άρνησης για συνδρομή στα βρετανικά σχέδια οι δυνάμεις και τα πλοία που προορίζονταν για την «Επιχείρηση Accolade» εστάλησαν σε άλλα μέτωπα, σχεδόν μία εβδομάδα πριν από τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας στις 8 Σεπτεμβρίου.

Αρχικές συμμαχικές και γερμανικές κινήσεις – Η πτώση της Ρόδου.

Με την ανακοίνωση στης Ανακωχής οι ιταλικές φρουρές στα περισσότερα νησιά των Δωδεκανήσων ήθελαν είτε να αλλάξουν πλευρά και να πολεμήσουν στο πλευρό των Συμμάχων είτε να επιστρέψουν στα σπίτια τους. Όμως, αναμένοντας την ιταλική συνθηκολόγηση, οι γερμανικές δυνάμεις, επιχειρώντας από την ηπειρωτική Ελλάδα, προωθήθηκαν γρήγορα σε πολλά από τα νησιά ώστε να ανακτήσουν τον έλεγχο. Οι γερμανικές δυνάμεις ήταν τμήμα της 12ης Στρατιάς που διοικούνταν από τον Πτέραρχο Αλεξάντερ Λαιρ (Generaloberst Alexander Löhr).

Η σημαντικότερη γερμανική δύναμη στα Δωδεκάνησα ήταν η Μεραρχία Εφόδου «Ρόδος» (Sturm-Division Rhodos), με 7.500 άνδρες, υπό τη διοίκηση του υποστράτηγου Ούλριχ Κλέμαν (Generalleutnant Ulrich Kleemann). Η μεραρχία είχε δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού στη Ρόδο, που αποτελούσε το διοικητικό κέντρο των Δωδεκανήσων και διέθετε τρία στρατιωτικά αεροδρόμια. Αυτός ήταν και ο λόγος που η Ρόδος ήταν ο κύριος στρατιωτικός στόχος τόσο των Συμμάχων όσο και των Γερμανών.

Στις 8 Σεπτεμβρίου η ιταλική φρουρά στο Καστελόριζο παραδόθηκε σε ένα βρετανικό απόσπασμα, το οποίο ενισχύθηκε τις επόμενες ήμερες από πλοία των συμμαχικών ναυτικών. Την επόμενη ήμερα μία βρετανική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής των Λόρδο Τζέλικο, έπεσε με αλεξίπτωτο στη Ρόδο προκειμένου να πείσει τον Ιταλό διοικητή, Ναύαρχο Ινίγκο Καμπιόνι, να ενωθεί με τους Συμμάχους. Οι άμεσες ενέργειες των γερμανικών δυνάμεων όμως πρόλαβαν τους Συμμάχους. Χωρίς να περιμένουν τους Ιταλούς να αποφασίσουν ο Κλήμαν επιτέθηκε στην Ιταλική φρουρά των 40.000 ανδρών στις 9 Σεπτεμβρίου και την ανάγκασε να παραδοθεί στις 11 Σεπτεμβρίου. Η απώλεια της Ρόδου κατάφερε ένα βαρύ και κρίσιμο χτύπημα στις συμμαχικές ελπίδες.

Παρά την απώλεια της Ρόδου η Βρετανική Ανώτατη Διοίκηση επέμεινε στην κατοχή των υπολοίπων νήσων, κυρίως των τριών μεγαλύτερων, της Κω, της Σάμου και της Λέρου. Οι Γερμανοί είχαν διασπαρεί στο Αιγαίο ενώ οι Σύμμαχοι είχαν απόλυτη υπεροχή σε θάλασσα και η αεροπορική κάλυψη, την οποία παρείχαν δύο μοίρες Spitfire (η 7η Μοίρα της Νοτιοαφρικανικής Πολεμικής Αεροπορίας και η 74η Μοίρα της RAF) από την Κω κρίνονταν επαρκής[7]. Ήλπιζαν ότι από αυτά τα νησιά, με τη συνδρομή των Ιταλών, μία επίθεση εναντίον της Ρόδου θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί[8]. Έτσι από τις 10 έως τις 17 Σεπτεμβρίου η Βρετανική 234η Ταξιαρχία Πεζικού, υπό τη διοίκηση του υποστράτηγου Φ. Τζ. Ρ. Μπρίτορους (Major General F. G. R. Brittorous), προερχόμενη από τη Μάλτα, μαζί με 160 άνδρες της SBS, 130 άνδρες από το LRDG, τον 1ο Λόχο του 11ου Τάγματος Αλεξιπτωτιστών[9] και αποσπάσματα του ελληνικού Ιερού Λόχου κατέλαβαν τα νησιά Κω, Κάλυμνο, Σάμο, Λέρο, Σύμη και Αστυπάλαια, με την υποστήριξη πλοίων του Βρετανικού και Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Η γερμανική αντίδραση ήταν άμεση. Στις 19 Σεπτεμβρίου η Κάρπαθος, η Κάσος και τα ιταλοκρατούμενα νησιά των Σποράδων και των Κυκλάδων ήταν σε γερμανικά χέρια. Στις 23 Σεπτεμβρίου ο αντιστράτηγος Φρίντριχ Βίλχελμ Μύλλερ (Generalleutnant Friedrich-Wilhelm Müller) έλαβε εντολή να καταλάβει την Κω και τη Λέρο. Ο Μύλλερ ήταν διοικητής της 22ης Μεραρχίας Πεζικού που φρουρούσε το «Φρούριο Κρήτη».

Η μάχη της Κω.

Αναγνωρίζοντας το ζωτικό ρόλο του μοναδικού αεροδρομίου των Συμμάχων στην Κω η γερμανική 10η Αεροπορική Δύναμη (X Fliegerkorps) άρχισε στις 18 Σεπτεμβρίου να πραγματοποιεί βομβαρδισμούς, τόσο στο αεροδρόμιο όσο και σε θέσεις των Συμμάχων στο νησί. Παράλληλα άρχισαν να φτάνουν ενισχύσεις σε αεροσκάφη, παρέχοντας στους Γερμανούς 362 επιχειρησιακά αεροσκάφη στην περιοχή του Αιγαίου έως την 1η Οκτωβρίου.

Οι Βρετανικές δυνάμεις στην Κω αποτελούνταν από 1.500 άνδρες, 680 από τους οποίους άνηκαν στo 1ο Τάγμα Ελαφρού Πεζικού του Ντάρχαμ (1st Bn, Durham Light Infantry) και οι υπόλοιποι ήταν κυρίως προσωπικό της ΡΑΦ ενώ υπήρχαν και 3.500 Ιταλοί του 10ου Συντάγματος της 50ης Μεραρχίας Πεζικού «Βασίλισσα» ("Regina"). Στις 3 Οκτωβρίου οι Γερμανοί ξεκίνησαν ρίψεις αλεξιπτωτιστών και αμφίβιες αποβάσεις, σε μία επιχείρηση που έγινε γνωστή ως «Επιχείρηση Πολική Αρκούδα» (Unternehmen Eisbär), και έφτασαν στις παρυφές της πρωτεύουσας του νησιού αργότερα την ίδια μέρα. Οι Βρετανοί υποχώρησαν κατά τη διάρκεια της νύχτας και παραδόθηκαν την επόμενη ημέρα. Η πτώση της Κω αποτέλεσε καίριο χτύπημα για τους Βρετανούς καθώς τους αποστέρησε από την απαραίτητη αεροπορική κάλυψη. Οι Γερμανοί αιχμαλώτισαν 1388 Βρετανούς και 3145 Ιταλούς. Στις 3 Οκτωβρίου γερμανικά στρατεύματα εκτέλεσαν του αιχμάλωτο Ιταλό διοικητή του νησιού Συνταγματάρχη Φελίτσε Λέγγιο (Felice Leggio) και 101 από τους αξιωματικούς του. Οι εκτελέσεις αυτές έγιναν σύμφωνα με τη διαταγή του Αδόλφου Χίτλερ στις 11 Σεπτεμβρίου να εκτελούνται οι αιχμάλωτοι Ιταλοί αξιωματικοί.

Η μάχη της Λέρου.

Μετά την πτώση της Κω η ιταλική φρουρά της Καλύμνου παραδόθηκε, παρέχοντας στους Γερμανούς μία πολύτιμη επιχειρησιακή βάση εναντίον του επόμενου στόχου τους, της Λέρου. Η επιχείρηση, με την κωδική ονομασία «Επιχείρηση Λεοπάρδαλη» (Unternehmen Leopard), είχε αρχικά σχεδιαστεί για τις 9 Οκτωβρίου, όμως στις 7 Οκτωβρίου το Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό αναχαίτισε και κατέστρεψε τη γερμανική νηοπομπή που κατευθύνονταν στην Κω. Πέρα από την απώλεια αρκετών εκατοντάδων ανδρών οι Γερμανοί έχασαν τα περισσότερα από τα βαριά αποβατικά σκάφη τους. Οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να φέρουν σιδηροδρομικά και στις 5 Νοεμβρίου είχαν καταφέρει να σχηματίσουν ένα στόλο 24 ελαφρών οπλιταγωγών. Για να αποφύγουν τον εντοπισμό από τις συμμαχικές ναυτικές δυνάμεις τα διασκόρπισαν σε διαφορετικά νησιά του Αιγαίου και τα έκρυψαν. Παρά τις συμμαχικές προσπάθειες να εντοπίσουν και να καταστρέψουν τον εχθρικό στόλο, καθώς και τους διαρκείς βομβαρδισμούς των λιμανιών των γερμανοκρατούμενων νησιών, οι Γερμανοί υπέστησαν μικρές απώλειες και κατόρθωσαν να συγκεντρώσουν το στόλο τους, υπό τη διοίκηση του υποστρατήγου Μύλλερ, για την επικείμενη «Επιχείρηση Τυφώνα» (Unternehmen Taifun) στις 12 Νοεμβρίου.

Η γερμανική δύναμη εισβολής αποτελούνταν από προσωπικό προερχόμενο από όλους τους κλάδους της Βέρμαχτ, συμπεριλαμβανομένων βετεράνων από την 22η Μεραρχία Πεζικού, ένα τάγμα αλεξιπτωτιστών (Fallschirmjäger) και ένα λόχο αμφίβιων επιχειρήσεων από τις μονάδες ειδικών δυνάμεων (Brandenburger).

Η συμμαχική φρουρά της Λέρου αποτελούνταν από το σύνολο σχεδόν της 234ης Ταξιαρχίας Πεζικού, περίπου 3.000 από το 2ο Τάγμα, τους Βασιλικούς Ιρλανδούς Τυφεκιοφόρους (The Royal Irish Fusiliers), υπό τη διοίκηση του Αντισυνταγματάρχη Μώρις Φρεντς, το 4ο Τάγμα, τους Buffs του Βασιλικού Συντάγματος του Ανατολικού Κεντ (The Royal East Kent Regiment), το 1ο Τάγμα του Βασιλικού Συντάγματος του Λάνκαστερ (The King's Own Royal Regiment (Lancaster)) και το 2ο λόχο του 2ου Τάγματος του Βασιλικού Συντάγματος του Δυτικού Κεντ (Queen's Own Royal West Kent Regiment), υπό τη διοίκηση του ταξίαρχου Ρόμπερτ Τίλνεϊ, ο οποίος ανέλαβε τη διοίκηση στις 5 Νοεμβρίου. Υπήρχαν επίσης περίπου 8000 τακτικοί Ιταλοί στρατιώτες, κυρίως ναύτες, υπό τη διοίκηση του ναυάρχου Λουίτζι Μασκέρπα.

Η Λέρος υπήρξε στόχος διαρκών αεροπορικών από τη Luftwaffe, οι οποίοι ξεκίνησαν στις 26 Σεπτεμβρίου και είχαν ήδη προκαλέσει σημαντικές απώλειες και ζημιές τόσο στους υπερασπιστές του νησιού όσο και στις ναυτικές δυνάμεις. Τις πρώτες ώρες της 12ης Νοεμβρίου η γερμανική δύναμη εισβολής, χωρισμένη σε δύο ομάδες, προσέγγισε το νησί από τα ανατολικά και τα δυτικά. Παρά τις καθυστερήσεις σε ορισμένες περιοχές οι Γερμανοί κατόρθωσαν να δημιουργήσουν ένα προγεφύρωμα, την ώρα που αερομεταφερόμενες δυνάμεις προσγειώθηκαν επιτυχώς στο όρος Ράχη, στο μέσο του νησιού. Αποκρούοντας τις συμμαχικές αντεπιθέσεις και μετά την ενίσχυση των δυνάμεων τους το επόμενο βράδυ οι Γερμανοί κατόρθωσαν γρήγορα να κόψουν το νησί στα δύο, με αποτέλεσμα οι Σύμμαχοι να παραδοθούν στις 16 Νοεμβρίου. Οι Γερμανοί είχαν 520 απώλειες και αιχμαλώτισαν 3.200 Βρετανούς και 5.350 Ιταλούς στρατιώτες .

Ναυτικές επιχειρήσεις.

Δεδομένου ότι το θέατρο των επιχειρήσεων αποτελούνταν από πληθώρα νησιών και του γεγονότος ότι τόσο οι Σύμμαχοι όσο και οι Γερμανοί έπρεπε να στηριχθούν σε ναυτικές δυνάμεις για ενισχύσεις και εφόδια, το ναυτικό κομμάτι της εκστρατείας ήταν ιδιαίτερα έντονο. Αρχικά η ναυτική παρουσία αμφότερων των πλευρών υπήρξε χαμηλή. Τα περισσότερα από τα συμμαχικά πλοία είχαν μεταφερθεί στην κεντρική Μεσόγειο για την υποστήριξη των επιχειρήσεων στην Ιταλία, ενώ οι Γερμανοί δεν διέθεταν μεγάλη ναυτική δύναμη στο Αιγαίο. Οι αεροπορικές δυνάμεις τους όμως τους χάριζαν αεροπορική υπεροχή, προκαλώντας πολλές απώλειες σε συμμαχικά πλοία.

Ο αντιναύαρχος Βέρνερ Λάνγκε (Werner Lange), ο Γερμανός Ναυτικός Διοικητής του Αιγαίου, προσπάθησε να ενισχύσει τις απομονωμένες γερμανικές φρουρές και πραγματοποίησε επιχειρήσεις εναντίον των συμμαχικών φρουρών, ενώ ταυτόχρονα προσπάθησε να μεταφέρει Ιταλούς αιχμαλώτους πολέμου στην ηπειρωτική χώρα, γεγονός που προκάλεσε πολλές τραγικές απώλειες. Ταυτόχρονα τα συμμαχικά πλοία προσπαθούσαν να αναχαιτίσουν τις γερμανικές ενέργειες. Κατά τη διάρκεια αυτών τον επιχειρήσεων η πρώτη συμμαχική απώλεια, στις 14 Σεπτεμβρίου, ήταν το υποβρύχιο του Ελληνικού Βασιλικού Ναυτικού Κατσώνης, το οποίο εμβολίστηκε και βυθίστηκε από το καταδιωκτικό υποβρυχίων UJ 2101. Στις 23 Σεπτεμβρίου το αντιτορπιλικό του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού HMS Eclipse βύθισε την τορπιλάκατο TA 10 και το ατμόπλοιο Donizetti, στο οποίο επέβαιναν 1.576 Ιταλοί αιχμάλωτοι. Η ίδια τραγωδία επαναλήφθηκε ένα μήνα αργότερα, όταν βομβαρδιστικά B-25 της USAAF και Beaufighter της RAF βύθισαν το φορτηγό πλοίο Sinfra, στο οποίο επέβαιναν 2.389 Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου, από τους οποίους σώθηκαν μόνο 539.

Στο σημείο αυτό επενέβη δυναμικά η Luftwaffe. Στις 26 Σεπτεμβρίου 25 Junkers 88 βύθισαν το ελληνικό αντιτορπιλικό Βασίλισσα Όλγα και το Βρετανικό HMS Intrepid στον όρμο Λακκί της Λέρου, την 1 Οκτωβρίου το ιταλικό αντιτορπιλικό Euro, ενώ στις 9 Οκτωβρίου βύθισαν το HMS Panther και προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στο HMS Carlisle. Παράλληλα η περιορισμένη εμβέλεια των αντιτορπιλικών κλάσης Hunt HMS Aldenham, Πίνδος και Θεμιστοκλής δεν τους επέτρεψε να αναχαιτίσουν τη γερμανική νηοπομπή που κατευθύνονταν προς την Κω.

Οι απώλειες και από τις δύο πλευρές συνεχίστηκαν, παρόλο που μετά την πτώση της Κω και της αεροπορικής κάλυψης τα συμμαχικά ναυτικά επικεντρώθηκαν κυρίως σε αποστολές εφοδιασμού των απειλούμενων νήσων Λέρου και Σάμου, πραγματοποιώντας τις αποστολές τους κυρίως τη νύχτα. Από τις 22 έως τις 24 Οκτωβρίου ένα γερμανικό ναρκοπέδιο ανατολικά της Καλύμνου προκάλεσε τη βύθιση των HMS Hurworth και HMS Eclipse, ενώ το ΒΝ Αδριάς έχασε ολόκληρη την πλώρη του. Το πλοίο παρ'όλα αυτά κατάφερε να φτάσει στα τουρκικά παράλια και, μετά από επιτόπιες αυτοσχέδιες επισκευές, απέπλευσε για την Αλεξάνδρεια.

Τη νύχτα της 10 προς 11 Νοεμβρίου μία ομάδα που αποτελούνταν από τα βρετανικά αντιτορπιλικά HMS Petard, HMS Rockwood και το πολωνικό ORP Krakowiak βομβάρδισαν την Κάλυμνο και το HMS Faulknor την Κω, όπου συγκεντρώνονταν οι γερμανικές δυνάμεις για την επικείμενη επίθεση στη Λέρο. Παρόλα αυτά, η γερμανική νηοπομπή έφτασε με ασφάλεια στη Λέρο στις 12 Νοεμβρίου, συνοδευόμενη από περισσότερα από 25 πλοία, κυρίως καταδιωκτικά υποβρυχίων, τορπιλάκατους και ναρκαλιευτικά. Τις επόμενες νύχτες τα συμμαχικά αντιτορπιλικά προσπάθησαν να εντοπίσουν και να καταστρέψουν τα γερμανικά σκάφη, χωρίς όμως επιτυχία, και περιορίστηκαν στο βομβαρδισμό των γερμανικών θέσεων στη Λέρο. Όμως με την πτώση της Λέρου στις 16 Νοεμβρίου, τα συμμαχικά πλοία αποσύρθηκαν, εκκενώνοντας τις εναπομείνασες βρετανικές φρουρές.

Παράλληλα οι Γερμανοί είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούν τα Do-217 της KG.100 μοίρας σε συνδυασμό με τον νέο τηλεκατευθυνόμενο πύραυλο Henschel Hs 293, σημειώνοντας δύο επιτυχίες, την πρόκληση σοβαρών ζημιών στο HMS Rockwood στις 11 Νοεμβρίου και τη βύθιση του HMS Dulverton δύο μέρες αργότερα[6]. Οι Σύμμαχοι, μεταξύ της 7ης Σεπτεμβρίου και της 18 Νοεμβρίου 1943, συνολικά έχασαν έξι αντιτορπιλικά και δύο καταδρομικά, ενώ άλλα δύο αντιτορπιλικά υπέστησαν ζημιές.

Συνέπειες.

Μετά την πτώση της Λέρου η Σάμος και τα άλλα μικρότερα νησιά εκκενώθηκαν. Οι Γερμανοί βομβάρδισαν τη Σάμο με αεροσκάφη Stuka (από το 1ο Σμήνος της 3ης Πτέρυρας Stuka στα Μέγαρα), αναγκάζοντας την ιταλική φρουρά, δυνάμεως 2.500 ανδρών, να παραδοθεί στις 22 Νοεμβρίου. Με την κατάληψη της Πάτμου, των Φούρνων και της Ικαρίας στις 18 Νοεμβρίου οι Γερμανοί ολοκλήρωσαν την κατάκτηση των Δωδεκανήσων, τα οποία κατείχαν μέχρι το τέλος του πολέμου. Η Μάχη της Δωδεκανήσου είναι μία από τις τελευταίες μεγάλες ήττες του Βρετανικού Στρατού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μία από τις τελευταίες γερμανικές νίκες. Η γερμανική νίκη επιτεύχθηκε κυρίως λόγω της απόλυτης αεροπορικής υπεροχής τους, η οποία προκάλεσε σημαντικές απώλειες στους Συμμάχους, ιδίως σε πλοία, και επέτρεψε τους Γερμανούς να ανεφοδιάζουν και να υποστηρίζουν τις δυνάμεις τους αποτελεσματικά.

Στα πλαίσια του Ολοκαυτώματος, η συμμαχική αποτυχία να καταλάβουν τα Δωδεκάνησα επηρέασε τον εβραϊκό πληθυσμό των νησιών. Στη Ρόδο, τα 1.700 μέλη της εβραϊκής κοινότητας συνελήφθησαν από τη Γκεστάπο τον Ιούλιο του 1944 και επιβίωσαν μόνο 160.

Λαϊκή κουλτούρα.

Η Μάχη της Δωδεκανήσου, και κυρίως η Μάχη της Λέρου, ενέπνευσε το μυθιστόρημα «Τα Κανόνια του Ναβαρόνε» του 1957 και την ομώνυμη κινηματογραφική ταινία του 1961.

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%94%CF%89%CE%B4%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CE%BD%CE%AE%CF%83%CE%BF%CF%85

Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΚΛΕΟΒΟΥΛΟΥ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΗ ΤΟΥ 1945 ΛΙΓΕΣ ΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ

Γράφει ο Λουκάς Μαστής

Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΚΛΕΟΒΟΥΛΟΥ ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΗ ΤΟΥ 1945 ΛΙΓΕΣ ΜΕΡΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ

Ένα από τα τελευταία θύματα του 2ου Παγκοσμίου πολέμου ήταν ο Σορωνιάτης Κλεόβουλος Χατζηγεωργίου-Γεωργιάδης ο οποίος εκτελέστηκε από τους Γερμανούς, λίγες μέρες πριν την συνθηκολόγηση της Γερμανίας.

Όπως αναφέρει και στο ιστορικό ντοκιμαντέρ του ο Γιώργος Τζεδάκης( που το ανήρτησε χθες στην Παλιά Σορωνή) η εκτέλεση του Κλεόβουλου Χατζηγεωργίου έγινε τις τελευταίες μέρες του Απρίλη του 1945 λίγες μέρες πριν οι Γερμανοί παραδώσουν τα Δωδεκάνησα( η παράδοση έγινε στις 8 Μαίου)

Ο Κλεόβουλος Χατζηγεωργίου εκτελέστηκε στο στρατόπεδο- κολαστήριο της Μέγγαβλης λίγο πριν συμπληρώσει τα 32 του χρόνια. Ήταν εισπράκτορας της Ιταλικής εταιρείας λεωφορείων και ήταν μέλος της κατασκοπευτικής ομάδας Βρούχου- Κωσταρίδη που συγκέντρωνε και διαβίβαζε πληροφορίες στις Συμμαχικές δυνάμεις. Είχε αναπτύξει έντονη πατριωτική δράση σε συνεργασία με την ομάδα Βρούχου- Κωσταρίδη.

Συνελήφθη στις 9 Σεπτεμβρίου του 1944 και καταδικάστηκε σε κάθειρξη 10 ετών «δια το αδίκημα συνδρομής της υπηρεσίας πληροφοριών του εχθρού» από το Γερμανικό στρατοδικείο της Ρόδου. Συνελήφθη έξω από την εκκλησία της Φανερωμένης όπου κατέφυγε όταν αντιλήφθηκε ότι τον παρακολουθούσαν αλλά οι διώκτες του τον περίμεναν να βγει από την εκκλησία. Είχε προδοθεί όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια, όπως και τα άλλα μέλη της ομάδας από τον Ιταλό λοχία Οσβάλντο Ρεμμότι ο οποίος και αυτός παρά τις υποσχέσεις που του έδωσαν εκτελέστηκε στο τέλος.

Ο Κλεόβουλος δεν ήταν γραφτό όμως να ζήσει την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου για την οποία αγωνίστηκε.

Επειδή κάποιοι κρατούμενοι κατάφεραν να δραπετεύσουν από το στρατόπεδο της Μέγγαβλης οι Γερμανοί εκτέλεσαν στην θέση τους άλλους μεταξύ των οποίων ήταν και Κλεόβουλος Χατζηγεωργίου.

Ας είναι αιωνία η μνήμη του

Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΔΙΚΕΙΟΥ

Η απόφαση του Γερμανικού Στρατοδικείου με αριθμό 211/1944 είναι, σε επικυρωμένη ιταλική μετάφραση, που την βρήκε στον φάκελο του Μιχάλη Βρούχου στα αρχεία της Ιταλικής Αστυνομίας τα οποία διατηρούνται στην Διεύθυνση Ασφαλείας, ο αείμνηστος Γιώργος Βρούχος είναι η παρακάτω:

Δικαστήριο της Μεραρχίας Εφόδου ΡΟΔΟΣ

Απόφαση ΙΙ αριθ. 211/1944

ΕΠΙΚΥΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ

Απόφαση

Στο όνομα του Γερμανικού Λαού

Στην ποινική δίκη κατά

1. ΚΩΣΤΑΡΙΔΗ Γεωργίου, κατοίκου Τριάντα, γεννηθέντος την 6.1.1915

2. ΒΡΟΥΧΟΥ Μιχαήλ, κατοίκου Τριάντα, γεννηθέντος την 3.10.1921

3. ΡΕΜΟΤΤΙ Οσβάλντο, προσχωρήσαντος μαχίμου, Λόχου Γραμμών Δωδεκανήσου, γεννηθέντος την 2.3.1922.

4. ΛΕΒΙΤΣ Τζιόρτζιο, προσχωρήσαντος μαχίμου, Λόχου Γραμμών Δωδεκανήσου, γεννηθέντος την 7.5.1922.

5. ΤΣΕΛΛΙΝΙ Φερντινάντο, προσχωρήσαντος βοηθητικών υπηρεσιών, Διοικήσεως Αεροδρομίων Δωδεκανήσου, γεννηθέντος την 25.1.1922.

6. ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ Ιωάννου, εκ Ρόδου, γεννηθέντος την 31.1.1926.

7. ΓΕΡΟΝΤΑ Στεφάνου, εξ Αρχαγγέλου, γεννηθέντος την 2.6.1911.

8. ΚΑΖΟΥΛΛΗ Σταματίου, εκ Ρόδου-Ιξιάς, γεννηθέντος την 20.5.1923

9. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗ Δημητρίου, εκ Τριάντα, γεννηθέντος την 15.6.1920.

10. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ Κλεοβούλου εκ Σορωνής, γεννηθέντος την 1.5. 1913.

11. ΜΠΑΣΤΙΑΛΗ Χασάν από τα Κρητικά. γεννηθέντος την 15.4.1914.

12. ΜΠΑΛΛΗ Ευσταθίου εκ Μονολίθου, γεννηθέντος την 8.3.1914.

13. ΠΑΠΑΣΤΑΜΑΤΗ Δημητρίου, εκ Μονολίθου, γεννηθέντος την 11.1.1922.

14. ΜΠΑΛΛΗ Παναγή εκ Μονολίθου, γεννηθέντος την 3.1.1903.

15. ΣΕΙΤΗ Ιωάννου εκ....... γεννηθέντος την 4.3.1911

δια το αδίκημα συνδρομής της υπηρεσίας πληροφοριών του εχθρού, το Στρατοδικείο της Μεραρχίας Εφόδου Ρόδου, απεφάσισε:

Καταδικάζονται για συνδρομή προς την υπηρεσία πληροφοριών του εχθρού οι κατηγορούμενοι: Κωσταρίδης, Βρούχος, Ρεμόττι, Λέβιτς, Τσελλίνι, εις θάνατο

Οι κατηγορούμενοι: Δενδρινός, Γέροντας, Χατζηγεωργίου, εις δεκαετή κάθειρξη.

Οι κατηγορούμενοι: Καζούλλης, Παπασταμάτης, Κουντούρης, Μπάστιαλη, Μπάλλης Παναγής, Σείτης, κηρύσσονται αθώοι.

Ο κατηγορούμενος Μπάλλης Ευστάθιος καταδικάζεται για παράνομη οπλοκατοχή, σε πρόστιμο λιρεττών 24.000 (εικοσιτεσσάρων χιλιάδων) και αν δεν το πληρώσει, σε φυλάκιση δύο (2) ετών.

Επικυρώνεται το αντίγραφο και κηρύσσεται η εκτελεστότητα της καταδίκης.

Ο Προιστάμενος του Δικαστηρίου επεκύρωσε την απόφαση και διέταξε την εκτέλεση.

22 - 9 - 1944

Υπογραφή: Μπόλμαν

Επιθεωρητής Στρατιωτικής Δικαιοσύνης

Ο Μεταφράσας

Υπογραφή δυσανάγνωστη "

Λουκάς Μαστής

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην ομάδα «Παλιά Σορωνή»:

https://www.facebook.com/groups/2637261696541637/user/100002079812283/

Ο 97χρονος συγγραφέας ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ εξιστορεί στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ : Εύχομαι να μη δουν πόλεμο οι νεότεροι

Ο 97χρονος συγγραφέας εξιστορεί στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ στιγμές της νεότερης ιστορίας, μέσα από την προσωπική του διαδρομή

Συνέντευξη στη ΓΛΥΚΕΡΙΑ ΥΔΡΑΙΟΥ

Σελίδες της νεότερης ιστορίας ζωντανεύουν με την αφηγηματική δεινότητα του 97χρονου Σεραφείμ Αθανασίου, ο οποίος διαθέτει εφηβική καρδιά και σπινθηροβόλο πνεύμα. Σε πείσμα του χρόνου, που περνά, παραμένει ακμαίος και θαλερός, αναπτύσσοντας αξιόλογη συγγραφική δραστηριότητα. Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο πρώην Αστυνόμος της Αργαλαστής θυμάται και εξιστορεί» και την επέτειο της απελευθέρωσης των Δωδεκανήσων, που τιμάται την 31η Μαρτίου, με τον ίδιο να βιώνει ιστορικά γεγονότα στη διάρκεια της θητείας του ως αστυνομικός, ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ καταγράφει τις αναμνήσεις, τις σκέψεις και τα συναισθήματά του. Με έκδηλη συγκίνηση μιλά για μνήμες πολέμου και λευτεριάς, για τον εμφύλιο και όσα ακολούθησαν, εκφράζοντας την ευχή οι νεότεροι να πορεύονται ειρηνικά, χωρίς πολέμους, «που φέρνουν μόνο δάκρυα και συμφορές».

Ποια διάσταση έχουν τα γεγονότα της ιστορίας με τη ματιά ενός 97χρονου, με εφηβική καρδιά;

Αρχικά θέλω να σας ευχαριστήσω για τα καλά σας λόγια ως προς την εφηβική καρδιά μου. Ομως, σας πληροφορώ πως αυτή η καρδιά βρίσκεται στο στήθος ενός σχεδόν εκατοντάχρονου γέροντα και δυστυχώς πολλές φορές χτυπά ακαθόριστα και, με τις συμβουλές του εξαίρετου καρδιολόγου μου Απόστολου Αποστόλου, την προσέχω, για να την έχω. Ως προς τα γεγονότα της ιστορίας με τη δική μου ματιά, καλύτερα να μην τα θυμάμαι, επειδή στα δικά μου και πολύ παλιά χρόνια, μεταξύ μας ως λαός, όπως δυστυχώς και στα τωρινά χρόνια, δεν έχουμε πάψει να «τρωγόμαστε». Τι να πρωτοθυμηθώ! Μικρασιατική Καταστροφή, που σημειώθηκε προ της δικής μου γέννησης το 1925. Τις δύο, στη συνέχεια, κυβερνήσεις Αθηνών και Θεσσαλονίκης, νομίζω το 1935, Βενιζέλου και βασιλιά και τα συνεχή πραξικοπήματα… Θέλω να αποφύγω να ξύσω εκείνες τις πληγές, οι οποίες όμως συνεχίστηκαν και ήταν πιο ζοφερές και πιο επώδυνες…

Βιώσατε ιστορικά γεγονότα, πολέμους, την απελευθέρωση των Δωδεκανήσων την περίοδο, που υπηρετούσατε ως αστυνομικός στη Ρόδο. Αναμνήσεις με έντονη συγκινησιακή φόρτιση;

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο εμφύλιος σπαραγμός χρόνων άφησαν πίσω τους ανείπωτες συμφορές καταστροφών περιουσιακών στοιχείων, ορφανά μικρά παιδιά, ψυχικό πόνο, πένθος και πολλά δάκρυα, εξαιτίας της βίαιης απώλειας προσφιλών προσώπων χιλιάδων οικογενειών.

Αν και δεν είμαι ιστορικός, θέλω να πω πως ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος είχε αρχίσει, εγώ όμως θα περιοριστώ στα του οίκου μας, αρχίζοντας από τη δικτατορία του Μεταξά, στην οποία πράγματι πολλοί υπέφεραν, αλλά και πολλά καλά έγιναν.

Επί των ημερών του ιδρύθηκε το Ι.Κ.Α. και βέβαια εκείνος ο «κακός» δικτάτορας είπε στον Ιταλό πρεσβευτή Γκράτσι και στο τελεσίγραφο του Μουσολίνι το ιστορικό «ώστε, λοιπόν, έχουμε πόλεμο», για να ερμηνευτεί από τους φαντάρους μας ως ένα βροντερό «ΟΧΙ», με το οποίο δοξάστηκε η Ελλάδα μας και ο εμβληματικός πρωθυπουργός της Αγγλίας Τσόρτσιλ να πει εκείνο το ιστορικό «από εδώ και στο εξής, πρέπει να λέμε πως οι Ηρωες πολεμούν ως Ελληνες και όχι ότι οι Ελληνες πολεμούν ως Ηρωες».

Και σε εκείνο το «ΟΧΙ» και στον «ΑΕΡΑ» που πολεμώντας φώναζαν τα «παιδιά της Ελλάδος παιδιά» και σε μια συγκεκριμένη στιγμή απελπισίας των Ιταλών, παρενέβη ο Χίτλερ για να καταλάβει την Ελλάδα, στην οποία βάναυσα και χωρίς συνείδηση έσπειρε τάφους και δυστυχία…

Και σαν να είχε πέσει πάνω μας κάποια κατάρα που ήταν χειρότερη απ’ τις δέκα πληγές της Αιγύπτου, μας παρουσιάστηκε και ο εμφύλιος σπαραγμός και με το πολιτικό μίσος ιδεών, που επιτήδειοι φρόντισαν να ενσπείρουν στις ψυχές των αθώων πολιτών, άρχισε η αλληλοσφαγή με την οποία χωρίς οίκτο «έχανε η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα» και με ένα μίσος που είχε φωλιάσει στις ψυχές πολλών συνελλήνων με τους ομαδικούς τάφους, χωρίς υπερβολή, και εκτός νεκροταφείων, να είναι διάσπαρτοι, ενώ ακόμη και σήμερα βρίσκονται οστά αθώων πολιτών με το αλέτρι, όπως συμβαίνει και σε εκείνα τα ιερά χώματα στα οποία έπεσαν οι ηρωικοί στρατιώτες μας το 1940 και αυτά τα καταμαρτυρεί ο σεβαστός σε όλους μας γιατρός και πρώην υπουργός Γιώργος Σούρλας. Θέλω να προσθέσω πως με τον εμφύλιο όπως και με τα εγκλήματα των Γερμανών και την αβάσταχτη πείνα του 1941, το πένθος και τα δάκρυά μας δεν είχαν τελειωμό.

Στην αφήγησή σας ζωντανεύουν συγκλονιστικές στιγμές από τη νεότερη ιστορία. Σας ανησυχούν οι σημερινές εξελίξεις, ο πόλεμος στην Ουκρανία;

Πράγματι και ως προς την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου, για την οποία με ρωτήσατε, βίωσα ως αστυνομικό όργανο, συγκλονιστικές στιγμές, αντάμα με άλλους συναδέλφους μου. Το τελευταίο πενθήμερο του Μαρτίου του 1947, η απελευθέρωση έγινε στις 31 Μαρτίου 1947, περίπου 550-600 αστυνομικά όργανα της Χωροφυλακής πηγαίναμε στα Δωδεκάνησα για την επάνδρωση των Αστυνομικών Υπηρεσιών. Η υποδοχή που μας γινόταν και σε κάθε νησί που περνούσαμε με το αρματαγωγό «ΧΙΟΣ» δεν την περιμέναμε και τρίβαμε τα… μάτια μας!

Οι χιλιάδες λαού που είχαν συγκεντρωθεί στα λιμάνια των νήσων από τους ελεύθερους πλέον Δωδεκανήσιους, προκειμένου να υποδεχθούν τους «απελευθερωτές» όπως μας ονόμαζαν, ήταν γεγονός συγκινητικό. Οι κωδωνοκρουσίες και τα σφυρίγματα των πλοίων ήταν αδιάκοπα, τους δε χωροφύλακες που σε κάθε λιμάνι έβγαιναν, τους σήκωναν στους ώμους τους και τους γύριζαν «σβούρα» εδώ και εκεί και όσοι απ’ το πλοίο βλέπαμε τα όσα γινόντουσαν, από το ξέφρενο πλήθος, νομίζαμε ότι είμαστε χαμένοι στο… διάστημα!

Αναφερόμενος στην απελευθέρωση της Δωδεκανήσου, θα σας πω κάτι που για μένα λογίζεται ιστορικό γεγονός: Στις 31 Μαρτίου 1946 άρχισε ο δεύτερος γύρος του εμφυλίου σπαραγμού. Εκείνο το βράδυ, κομμουνιστές αντάρτες με εντολή του Ζαχαριάδη, σύμφωνα με ιστορικές πηγές, γεμάτοι θυμό κατέβηκαν από τον Ολυμπο και επιτέθηκαν άνανδρα στους χωροφύλακες του Σταθμού Χωροφυλακής Λιτοχώρου, σκότωσαν και έκαψαν ζωντανούς κάπου δέκα άνδρες.

Μεταξύ εκείνων που σκοτώθηκαν ήταν και δικοί μου αγαπημένοι συνάδελφοι και φίλοι με τους οποίους είχαμε τελειώσει μαζί την εκπαίδευσή μας στη Σχολή Χωροφυλακής και είχαν μόνο 15 μέρες χωροφύλακες. Τα ονόματά τους Κλάτζος Γεώργιος, Σακκάς Αριστείδης, Ευαγγελίδης Γιώργος και Ευαγγελίδης Γιώργος, δύο αδελφών παιδιά.

Προσέξτε τώρα. Στις 31 Μαρτίου 1946 επίθεση στο Λιτόχωρο με δεκάδα νεκρών και φυσικά αβάστακτο πόνο, ιδιαίτερα από μανάδες παιδιών και με τον εμφύλιο σπαραγμό στο φόρτε του. Την επόμενη χρονιά, το 1947 και ακριβώς την ίδια ημερομηνία (31 Μαρτίου 1947) έγινε η απελευθέρωση της Δωδεκανήσου. Ιστορικές και οι δυο αυτές ημερομηνίες. Θλίψη και δάκρυα στην πρώτη, χαρά και «ξέφρενοι πανηγυρισμοί, τρέλες χαράς» στη δεύτερη.

Εκείνη τη μέρα, στη Ρόδο, όπου είχα τοποθετηθεί, ήμουν παρών στην παράδοση και παραλαβή και έβλεπα έναν Αγγλο αξιωματικό, τον ταξίαρχο Πάρκερ, εμφανώς στενοχωρημένο, να παραδίδει τη Δωδεκάνησο στον δικό μας ναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη, τα χείλη του οποίου έτρεμαν από συγκίνηση και χαρά στην αντιφώνησή του έτρεμαν.

Ως προς τον λαό της Δωδεκανήσου, αυτός από τη χαρά του και εκείνη τη μέρα παραληρούσε κάνοντας τρέλες, μια που από σκλάβος γινόταν λεύτερος. Οταν αναπολώ εκείνες τις συγκινητικές στιγμές, δικαιολογημένα στα μάτια μου έρχονται δάκρυα και ευχαριστώ τον Θεό που με αξίωσε να δω τέτοιες στιγμές μεγαλείου και εθνικής ανάτασης.

Στο ερώτημα της Ευρώπης, που μου θέσατε, καλά θα κάνει να αποκτήσει, με την ένωσή της, όχι μόνο το ευρώ της αλλά και δικό της στρατό προς φύλαξη των συνόρων της. Ως προς την Ουκρανία, ο Θεός να βάλει το χέρι του.

Ποιες εμβληματικές προσωπικότητες, που έγραψαν ιστορία, έχετε συναντήσει στη ζωή σας;

Στο διάβα της αστυνομικής - υπηρεσιακής μου ζωής, και όχι μόνο σε αυτή, έχω γνωρίσει πολλές σημαντικές προσωπικότητες και θα μου επιτραπεί να αναφερθώ σε μερικά πρόσωπα: Το 1947 και ως νέος χωροφύλακας είχα διαταχθεί με άλλους συναδέλφους και λαμβάναμε μέτρα τάξεως στη Ρόδο στο γύρισμα της ταινίας «Αννα Ροδίτη» με τους ηθοποιούς Λάμπρο Κωνσταντάρα, Κούλη Στολίγκα και Καίτη Πάνου. Στα δε διαλείμματα των γυρισμάτων και για πολλές μέρες πίναμε καφέ μαζί με αυτούς τους ηθοποιούς.

Το 1956 με το «ΧΡΙΣΤΙΝΑ» είχε έρθει ο Ωνάσης συνοδευόμενος από τη Μαρία Κάλλας και τον Τόρτσιλ. Κατέλυσαν στο ξενοδοχείο «ΜΙΡΑ-ΜΑΡΕ» της Ρόδου, του Πατροκινόλα, γαμπρού απ’ αδελφή του Ωνάση.

Τότε, με συναδέλφους μου, υπηρετούσα ως ενωμοτάρχης, διαταχθήκαμε και αναλάβαμε τη φρουρά αυτών των μεγάλων προσωπικοτήτων και μπορώ να πω ότι δεν περάσαμε και άσχημα κοντά σε αυτούς τους υψηλούς «προστατευόμενους», αν και είχαν και τους δικούς στους φρουρούς. Τόσο κατά την περιοδεία τους στη Ρόδο, όσο και στο ξενοδοχείο περνούσαμε μια χαρά.

Εκεί στη Ρόδο γνώρισα ακόμη και πολλούς άλλους διάσημους Αμερικανούς και Ελληνες ηθοποιούς και στα διαλείμματα των γυρισμάτων των ταινιών τους και εμείς ως φρουρά τους τρώγαμε μαζί τους και περνούσαμε ζωή χαρισάμενη και στο τραπέζι καθόμαστε όπου θέλαμε. Θυμάμαι, δε, μερικούς εξ αυτών: Ειρήνη Παπά, Γκρέγκορι Πεκ, Αντονι Κουίν, Ντέιβιντ Νίβεν, Μίτσι Γκέινορ και ένα σωρό άλλους. Επίσης θυμάμαι ότι γνώρισα και τους Μίμη Φωτόπουλο, Σαπφώ Νοταρά, Ελένη Χατζηαργύρη, Τζένη Καρέζη, Θανάση Βέγγο, Αλέκο Σακελλάριο.

Και με εκείνον τον χαρισματικό άνθρωπο, τον φίλο μου τον Αλέκο με την αστείρευτη πηγή γνώσης και καλοσύνης, απόκτησα μια πολύ καλή και αγνή φιλία. Οπως καλοσυνάτη ήταν και συνεχίζει να είναι και η σύζυγός του Τίνα. Ο Σακελλάριος αγαπούσε πολύ το ζεύγος Τραιφόρου-Βέμπο. Να αναφέρω εδώ πως ο Μίμης και η Σοφία ήταν αγαπημένοι θείοι της συζύγου μου Φωτεινής και κατ’ επέκταση και δικοί μου θείοι.

Βιογραφικές αναφορές στα βιβλία σας, με αναμνήσεις, πρόσωπα και γεγονότα. Στόχος σας να θυμηθούν οι παλιοί και να μάθουν οι νεότεροι;

Εχω εκδώσει δύο βιβλία, πιστεύω ιστορικού περιεχομένου, με πραγματικές αναφορές σε ιστορίες και συμβάντα.

Στο «Θύμησες και γεγονότα – Β’ έκδοση», εκτός και άλλων ιστορικών γεγονότων, αναφέρομαι και στην απελευθέρωση της Δωδεκανήσου και σε εκείνες τις ανεπανάληπτες στιγμές. Το δεύτερο με τίτλο «Ο πρώην Αστυνόμος της Αργαλαστής θυμάται και εξιστορεί», αναφέρεται επίσης σε πραγματικές ιστορίες και πιστεύω πως ο όποιος αναγνώστης τα προμηθευτεί, δεν θα μετανιώσει διαβάζοντάς τα. Δεν είμαι δημοσιογράφος, ούτε συγγραφέας και αλήθεια λέω, δεν έχω συνειδητοποιήσει πως κυκλοφόρησαν δικά μου βιβλία τα οποία όποιος επιθυμεί, μπορεί να τα προμηθευτεί από το βιβλιοπωλείο «ΠΥΡΣΟΣ», κεντρική διάθεση, επί της Λεωφόρου Ειρήνης στη Νέα Ιωνία Βόλου, έναντι «ΣΜΥΡΝΗΣ». Αναφέρω και τα τηλέφωνά μου: 6974707033 και 2421087646.

Ποιο είναι το μυστικό για μακροζωία, διάθεση για δημιουργία, προσφορά;

Με τη θέληση του Θεού, βρίσκομαι ακόμη στη ζωή, όμως, για να βγει ο ναυαγός από τη θάλασσα δεν χρειάζεται μόνο η βοήθεια του Αγίου Νικολάου, αλλά πρέπει να κουνάει και το κουπί του. Για αυτό και εγώ, έχω βάλει στον εαυτό μου μερικούς περιορισμούς, δεν καπνίζω, δεν τρώω υπερβολικά, δεν ξενυχτώ και πέρα από το νεράκι, δεν πίνω για να… τρικλίζω και για πολλές μέρες δεν βάζω ποτό ποτέ στο στόμα μου.

Ποια είναι η συμβουλή σας στις νεότερες γενιές;

Να πορεύονται εν ειρήνη και δίχως γκρίνιες και με την ευχή μου να ζήσουν όσο και εγώ, έναν σωρό χρόνια και γιατί όχι στο διπλάσιο αυτών. Οικονομία στα χρόνια θα κάνουμε; Kαι να τα περνούν χωρίς πολέμους, που φέρνουν μόνο δάκρυα και συμφορές.

https://www.taxydromos.gr/Topika/445413-serafeim-athanasioy-eyxomai-na-mh-doyn-polemo-oi-neoteroi.html

Με πρωτοβουλία του Δ. Ρόδου και της Περιφέρειας Ν. Α., ολοκληρώθηκε η συγκέντρωση ανθρωπιστικής βοήθειας προς την Ουκρανία.

Δήμος Ρόδου

Γραφείο Τύπου

Παρασκευή, 18η Μαρτίου 2022

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Ολοκληρώθηκε με πρωτοβουλία του Δήμου Ρόδου και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου η συγκέντρωση ανθρωπιστικής βοήθειας για την Ουκρανία

Με πρωτοβουλία του Δήμου Ρόδου και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, ολοκληρώθηκε η συγκέντρωση ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους πολίτες της Ουκρανίας.

Η εκστρατεία συγκέντρωσης ανθρωπιστικής βοήθειας για το δοκιμαζόμενο λαό της Ουκρανίας, ολοκληρώθηκε επιτυχώς με τη συμμετοχή υπαλλήλων του Δήμου Ρόδου, στελεχών του Κέντρου Κοινότητας με παράρτημα Ρομά, τη βοήθεια του εθελοντισμού, τη συνδρομή των Δημοτικών Ενοτήτων Ρόδου, των Συλλόγων:

· Σύνδεσμος Αγάπης

· Όμιλος Rotary

των ξενοδοχειακών μονάδων:

· Ομίλου Μαυρομάτη

· Ομίλου Κάτρη (Sun Beach),

της εταιρείας «Κυριακούλης Εμμανουήλ» (Μύλος), της Μητρόπολης Ρόδου, καθώς και την προσφορά και αγάπη όλων των δημοτών Ρόδου. Συγκεντρώθηκαν 15 τόνοι ειδών πρώτης ανάγκης (τρόφιμα-φαρμακευτικό υλικό-ρουχισμός-κλινοσκεπάσματα-είδη υγιεινής).

Ευχαριστούμε τα παιδιά του βρεφονηπιακού σταθμού-νηπιαγωγείου «Παίζω και μαθαίνω» για την παρουσία τους με θετικά και αισιόδοξα μηνύματα προς τα παιδιά της Ουκρανίας.

Θερμά ευχαριστήρια για τα είδη συσκευασίας, φόρτωση και αποστολή της ανθρωπιστικής βοήθειας, προς τους:

· Ιωαννίδη Λάζαρο, εκπρόσωπο της Αφοι Λιουδάκη Μεταφορική ΕΠΕ

· Γιαννακάκης Γ. Α.Ε.

· Δόμηση Ρόδου ΑΕΒΕ

· Blue Star Ferries

Ο ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ και ΥΓΕΙΑΣ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ - ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΤΡΙΑΝΤΟΣ

Greenpeace: Ένας πόλεμος, πολλά πισωγυρίσματα

Ο πόλεμος στην Ουκρανία μας γεμίζει βαθιά θλίψη και αγωνία για την εξέλιξη και τις συνέπειές του. Σε αυτές τις πολύ δύσκολες στιγμές, εκφράζουμε την αμέριστη συμπαράστασή μας στους δοκιμαζόμενους λαούς που εμπλέκονται στη δίνη αυτού του πολέμου.

Ευχόμαστε άμεσο τερματισμό των πολεμικών συγκρούσεων που ήδη κοστίζουν σε ζωές, καταστροφές και εκτοπισμό τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου ανθρώπων.

Από τη γέννηση της Greenpeace, όταν μια μικρή ομάδα πολιτών εναντιώθηκε στις πυρηνικές δοκιμές, μέχρι και σήμερα, επιμένουμε πως η προστασία των ανθρώπων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προστασία του πλανήτη. Οι πολεμικές συγκρούσεις ποτέ δεν λύνουν προβλήματα, αντιθέτως προκαλούν πάντα νέα.

Αντί για τις επιθέσεις, η διεθνής κοινότητα πρέπει άμεσα να προτάξει τον διάλογο, τη συνεργασία και τη διπλωματία. Εκτός από τις άμεσες συνέπειες του πολέμου, μέσα σε λίγες μέρες η ανθρωπότητα δείχνει να επιστρέφει σε επικίνδυνες πρακτικές του παρελθόντος που υπονομεύουν κάθε προσπάθεια για τη δημιουργία ενός κόσμου βιώσιμου και ειρηνικού.

Ελπίζοντας στον άμεσο τερματισμό του πολέμου, συνεχίζουμε τη δράση μας για απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, για πρόσβαση όλων σε καθαρή τροφή και καθαρό νερό, για τερματισμό της πυρηνικής απειλής.

Ο πολιτικός κόσμος της χώρας μας οφείλει να συνταχθεί με τη μεριά της ειρήνης και να υποστηρίξει τον δρόμο που θα ενισχύσει την ασφάλεια όλων μας, αποκλείοντας τα πυρηνικά και τα ορυκτά καύσιμα από κάθε σχεδιασμό για το μέλλον της χώρας μας και του πλανήτη.

Ευχόμαστε και δουλεύουμε για το καλύτερο δυνατό μέλλον για εμάς και τον πλανήτη.

Είμαστε όλοι μαζί σε αυτό,

ελληνικό γραφείο Greenpeace

1940-1945: Η Γενική Κατάσταση στο Θολό και τα Θλιβερά Γεγονότα που συνέβησαν αυτό το διάστημα

Αντιγραφή επεξεργασία κειμένου Σέβα Νικολίκου

1940-1945: Η Γενική Κατάσταση στο Θολό και τα Θλιβερά Γεγονότα που συνέβησαν αυτό το διάστημα

Από το 1932- 12/11/1944 την φροντίδα της εκκλησίας της Παναγίας Καλόπετρας 

και των γύρω χώρων ανέλαβε το ζεύγος Ατσίδη Χρήστου και Κυριακούλας Αυγερινού 

(κόρη της Κωστίαινας και αδερφή της Κίνας)

Ο Ατσίδης Χρήστος του Γεωργίου και της Παπανικολάου Βαρβάρας 

γεννήθηκε το 1875 στο Θολό νυμφεύθηκε το 1908 την Αυγερινού Κυριακή του Κωνσταντίνου 

και της Χριστοδούλου Παρασκευής γεννηθείσα το 1890 απέκτησαν την Σωτηρία, 

την Αμαράνδη, και την Δέσποινα.

Τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1940 μέχρι και την απελευθέρωση το 1945 ήταν πολύ θλιβερά και δύσκολα και για το Θολό, όπως και για τη Δωδεκάνησο ολόκληρη, την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη. Ο απόηχος του Β Παγκοσμίου Πολέμου, ο τορπιλισμός της <Έλλης» και η είσοδος της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων — Μεγάλων Δυνάμεων, με τις ανάλογες συνέπειες, έφθαναν και στο μικρό μας χωριό δυνατά και εφιαλτικά.

Η θεία Δέσποινα Νικολίκου του Αυγερινού (του Λαμπρίκου)και της Σεβαστής Γρηγοριάδη γεννήθηκε το 1915 ένα χρόνο μικρότερη, από τον πατέρα μου Σταμάτη, τα μεγαλύτερα αδέρφια ήταν ο Παναγιώτης,ο Νικόλαος, η Ελένη και η Παρασκευή(Τσεγκούλα). Υπήρξε θύμα των εγκαταλελειμμένων πυρομαχικών της ιταλικής και της γερμανικής κατοχής όταν πήγε να «μπαλουκώσει» την κατσίκα της στο χωράφι, κάτω ακριβώς από το μπαλούκι (ξύλινο πασαλάκι) βρέθηκε χειροβομβίδα που εκπυρσοκρότησε, με αποτέλεσμα να της βγάλει το μάτι και να μείνει ανάπηρη και ανύπαντρη για την υπόλοιπη ζωή της. Νοσηλεύτηκε σε νοσοκομείο της Αθήνας για 2 χρόνια με συνοδό τον ανύπαντρο τότε αδερφό και πατέρα μου Σταμάτη.Ο Σταμάτης Νικολίκος σε ηλικία τότε 28 χρονών, αναγκάστηκε για οικονομικούς λόγους,ενώ νοσηλεύοταν η θεία, να δουλέψει στις τράτες ως ψαράς,στο Μεγαλιμιώνα,στην Ερέτρια και την Ελευσίνα , αργότερα να μας διηγείται τις συναρπαστικές περιπέτειες του όταν είχε φουρτούνα και κινδύνευαν να πνιγούν, ενώ δεν γνώριζε καν κολύμπι.(φωτογραφίες είναι από το αρχείο της Δέσποινας Κωνσταντίνου Φέκκου και της Ελένης Αυγερινού Μαλιλή)

Ο Καταλειφός Γεώργιος, που ήταν υπήκοος Έλληνας λόγω της καταγωγής του πατέρα του από ένα μικρό νησί των Κυκλάδων, μόλις μπήκε η Ελλάδα στον πόλεμο και κηρύχτηκε γενική επιστράτευση λόγω του Ελληνοϊταλικού πολέμου, το έσκασε από τη Ρόδο και πήγε να καταταγεί στον Ελληνικό στρατό, για να μη θεωρηθεί λιποτάκτης. Η γυναίκα του έμεινε μόνη με 4 μικρά παιδιά, απροστάτευτη, στο έλεος του Θεού και την ευσπλαχνία των Θολοενών. Όλο το διάστημα του πολέμου δεν είχαν ειδήσεις του και δεν ήξεραν αν ζούσε ή πέθανε ή σκοτώθηκε. Το ίδιο συνέβη και με το Γιάννη Χατζηιωάννου (Χατζημιχάλη), αλλά αυτός τουλάχιστον ήταν λεύτερος και τον πόνο τον είχαν οι γονείς και τα αδέλφια του.

Μόλις η Ιταλία κατέρρευσε και κυριάρχησαν και εδώ οι Γερμανοί, από το χωριό συνελήφθησαν: Ο Παναγιώτης Σταμάτη (Πανάος), ο Απόστολος Στέργου Σταμάτης (Αποστολάς), ο Εμμανουήλ Κρητικός (Πισπιχάς), ο Νικόλαος Διακίδης (Καμπούρης), ο Βασιλείου Νικόλαος (Νικόλας της Τσιμπούς) και ο Παπανικολάου Βασίλειος (Βασίλης της Κίνας), γιατί στα σπίτια τους βρέθηκαν όπλα, έπειτα από έρευνα που έκαμαν οι Γερμανοί, όπως το συνήθιζαν, γιατί φοβούνταν εξέγερση του Λαού εναντίον τους.

Στην αρχή τούς μετέφεραν όλους στη Ρόδο και στη συνέχεια στον Καλαμώνα. Μετά από λίγες μέρες, εκτός από τον Πανάο, τον Πισπιχά και τον Καμπούρη, τους άλλους τρεις τούς άφησαν ελεύθερους. Τον Πανάο, τον Πισπιχά και τον Καμπούρη τούς μετέφεραν στην Αθήνα, για να τους οδηγήσουν στη Γερμανία. Στην Αθήνα, ο Πανάος κατάφερε και το ‘σκασε και έμεινε κρυμμένος, άγνωστος μεταξύ αγνώστων, όλο το διάστημα μέχρι που τελείωσε ο πόλεμος. Ο Καμπούρης και ο Πισπιχάς μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως στη Γερμανία. Ευτυχώς επέζησαν και μόλις τελείωσε ο Πόλεμος, γύρισαν όλοι σώοι και αβλαβείς στις οικογένειές τους, γεγονός που όλο το χωριό κυριολεκτικά το πανηγύρισε.

Όμως είναι χαρακτηριστικό ότι στα χρόνια που έλειπαν Οι: Καταλειφός, Πανάος, Πισπιχάς και Καμπούρης, οι χωριανοί παντοιοτρόπως φρόντιζαν και συμπαραστέκονταν στις οικογένειές τους ηθικά και υλικά. Κάθε Κυριακή π.χ., την περίοδο του σκαψίματος των αμπελιών, όλοι οι Θολοενοί πήγαιναν εθελοντικά και αμισθί. έσκαβαν τα αμπέλια τους, για να μη <ρημάξουν» και για να συμπαρασταθούν με μια ακόμη όμορφη και ευγενική χειρονομία στις οικογένειες αυτών, που για πατριωτικούς λόγους έλειπαν μακριά.

Το Νοέμβριο του 1944 (2-11-1944), οι Γερμανοί έκαμαν μαζικές συλλήψεις Ροδίων, που ήταν γνωστοί για την αντιστασιακή τους δράση ή που απλώς τους υποψιάζονταν και που ως επι το πλείστον ήταν άνθρωποι μορφωμένοι. Ανάμεσα τους, από το Θολό, ήταν ο γιατρός Σάββας Σαββίγκος και ο δάσκαλος Καραγιάννης Αντώνιος. Τους έκλεισαν σε ένα στρατόπεδο στον Καλαμώνα και η τύχη τους δε Θα ήταν καθόλου ευχάριστη, αν δεν επενέβαινε και δε μεσολαβούσε για την απελευθέρωση όλων των συλληφθέντων ο τότε Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος.

Στο διάστημα αυτό, στο Θολό συνέβησαν και μερικά θλιβερά γεγονότα, που άφησαν τα σημάδια τους και την ανάμνησή τους μέχρι σήμερα στις καρδιές εκείνων που τα έζησαν.

Το 1943, ένα δεκατριάχρονο αγόρι, ο Κωστής Αυγερινού Αυγερινού, μετέπειτα γραμματέας της κοινότητας, επεξεργαζόμενος μια χειροβομβίδα που βρήκε πεταμένη από τους Ιταλούς σε ένα χωράφι, την έκαμε να εκραγεί, με αποτέλεσμα να χάσει τα δύο πρώτα δάκτυλα του αριστερού του χεριού.

Άλλος χωριανός, ο Παναγιώτης Καρίκης (Παππαρί), είχε επίσης την ατυχία να χάσει το αριστερό του χέρι από τον αγκώνα και κάτω, επεξεργαζόμενος και αυτός ιταλικά πυρομαχικά.

Όμως το πιο τραγικό και συγκλονιστικό ήταν όταν η μικρότερη κόρη του Μαριού και του Μανόλη Γρηγοριάδη, το οχτάχρονο Βασιλικό, μη έχοντας συναίσθηση του κινδύνου, πέρασε μέσα από ένα κτήμα με νάρκες, για να «κόψει δρόμο» και να προλάβει τη συντροφιά της που προπορευόταν, με αποτέλεσμα να πατήσει πάνω σε νάρκη και να τιναχτεί στον αέρα, σκορπίζοντας με τα κομμάτια του διαμελισμένου τρυφερού κορμιού της θλίψη και πόνο όχι μόνο στις καρδιές των μελών της οικογένειάς της, αλλά και στις καρδιές όλων των χωριανών. Για τραγική ειρωνεία, το γεγονός αυτό συνέβη στις 17-4-1945, ένα μήνα περίπου πριν ξημερώσει και στα μαρτυρικά μας νησιά η πολυπόθητη Λευτεριά...

Όμως θύμα των εγκαταλελειμμένων πυρομαχικών της ιταλικής και της γερμανικής κατοχής ήταν και η χωριανή μας Δέσποινα Αυγερινού Νικολίκου (Δέσποινα του Λαμπρίκου), που αμέσως μετά την απελευθέρωση, όταν πήγε να «μπαλουκώσει» την κατσίκα της στο χωράφι, κάτω ακριβώς από το μπαλούκι (ξύλινο πασαλάκι) βρέθηκε χειροβομβίδα που εκπυρσοκρότησε, με αποτέλεσμα να της βγάλει το μάτι και να μείνει ανάπηρη σε όλη την υπόλοιπη ζωή της.

Το Νοέμβριο επίσης του 1944, ακόμα και το ξωκλήσι της Παναγιάς της Καλόπετρας γεύτηκε την αγριότητα των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής, όταν ένα Σαββατόβραδο, γύρω στις 20 Νοεμβρίου, Γερμανοί στρατιώτες πήγαν αργά τη νύχτα και αφού παραβίασαν την πόρτα του στάβλου έκλεψαν δύο κατσίκες, ένα μοσχάρι και πολλά κοτόπουλα και επιπλέον, όταν ο «επιστάτης» του Μοναστηριού, το Χριστολί (Χριστόδουλος Ατσίδης) και η γυναίκα του Κυριακούλλα, άκουσαν το θόρυβο και άνοιξαν την πόρτα του κελλιού τους να δουν τι συνέβαινε, οι Γερμανοί στρατιώτες άρχισαν να πυροβολούν, με αποτέλεσμα η Κυριακούλλα να χτυπηθεί με μια σφαίρα στον ώμο. Η σφαίρα μπήκε από τη μια μεριά και βγήκε από την άλλη, αφήνοντάς την τραυματισμένη και αιμόφυρτη.

Οι Γερμανοί στρατιώτες με τα αυτοκίνητα και τα κλεμμένα ζώα έφυγαν αφήνοντας πίσω τους την καταστροφή και τους δύο ηλικιωμένους ανθρώπους να τα έχουν χαμένα, να είναι φοβισμένοι και να μην ξέρουν τι να κάμουν. Μόλις συνήλθαν κάπως και συνειδητοποίησαν πως οι στρατιώτες έφυγαν και παρά τις σφαίρες που έπεσαν βροχή, αυτοί εξακολουθούν να είναι ζωντανοί και να έχει μόνο ένα τραύμα η γυναίκα, σκέφτηκαν πως η Παναγιά η Καλόπετρα θαυματουργικά τους προστάτεψε και τους έσωσε από «του Χάρου τα δόντια». Γύρισαν πίσω στο κελλί τους και με μεγάλη ψυχραιμία η ίδια η τραυματισμένη έσχισε ένα σεντόνι σε λουρίδες και με τις οδηγίες της, ο άνδρας της, της έδεσε τον πληγωμένο ώμο. Στη συνέχεια, μπήκαν στην εκκλησία, συμπλήρωσαν το λάδι που είχε καεί στα καντήλια, για να μη σβήσουν μέχρι το πρωί, προσευχήθηκαν και αφού έλυσαν και σαμάρωσαν το μικρό τους γαϊδουράκι, η γυναίκα κάθισε πάνω και ο άντρας τραβώντας το από το σχοινί και περπατώντας, έφτασαν στο χωριό. ‘Ηταν σχεδόν χαράματα και μόλις ξημέρωσε, η τραυματισμένη γυναίκα μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο για ιατρική φροντίδα και περιποίηση. Ευτυχώς γρήγορα έγινε καλά, αλλά, μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος, άντρας και γυναίκα έμεναν στο χωριό τις νύχτες και κάθε πρωί πήγαιναν και φρόντιζαν το μοναστήρι και μετά επέστρεφαν στο χωριό, φοβούμενοι μην τους ξανασυμβεί το ίδιο.

Μετά το τέλος του πολέμου, το ζεύγος Χριστολί και Κυριακούλλα ξαναγύρισαν στην Καλόπετρα και συνέχισαν να φροντίζουν την εκκλησία και όλους τους χώρους γύρω από την εκκλησία, μέχρι που η ηλικία, οι δυνάμεις και η υγεία τους το επέτρεπε.

Η Θεία η Κυριακούλλα, όσο ζούσε, κάθε φορά που μας διηγόταν το επεισόδιο αυτό, έλεγε πως δεν ένιωσε πόνο από τη γερμανική σφαίρα και μόνο από τα αίματα που τρέχανε κατάλαβε πως ήταν πληγωμένη. Πάντα συμπλήρωνε τη διήγησή της λέγοντας πως το να μην αισθανθεί πόνο ήταν θαύμα της Παναγίας της Καλόπετρας.

Από το βιβλίο "ΘΟΛΟΣ" κ.Μαρία Καραγιάννη Μαρμαροκόπου.

Σέβα Νικολίκου

Πηγή: https://www.facebook.com/seva.nikolikou/posts/4331844846869123

Οι πιο Χαρακτηριστικές Αποστολές των Θολοενών Αντιστασιακών.

Αντιγραφή επεξεργασία κειμένου Σέβα Νικολίκου

Οι πιο Χαρακτηριστικές Αποστολές των Θολοενών Αντιστασιακών.

Το Νοέμβριο του 1944 ο Νικήτας Κυρμιχάλης παίρνει μια διαταγή του στρατηγείου Μέσης Ανατολής, που του τη διεβίβασε ο Αλέκος Κατσαράς, μέλος της Αντιστασιακής Οργάνωσης Ρόδου και κάτοικος Ρόδου. Σύμφωνα με την παραπάνω διαταγή, έπρεπε να παραλάβει με τους συντρόφους του Ατσίδη Γιώργη και Παπανικολάου Βασίλη μια ορισμένη νύχτα, που δεν Θα είχε φεγγάρι, κάποιο πρόσωπο από την παραλία του Θολού. Το πρόσωπο αυτό θα έφθανε από τη Μέση Ανατολή με το υποβρύχιο που είχε εκτελέσει και άλλες αποστολές, παραλαμβάνοντας χάρτες και σχεδιαγράμματα με πληροφορίες για τις θέσεις και τις κινήσεις των εχθρών.

Την καθορισμένη νύχτα πήγαν να εκτελέσουν την αποστολή αυτή ο Γιώργης Ατσίδης και ο Βασίλης Παπιανικολάου. Αποφασίστηκε να μην πάει μαζί τους ο Νικήτας σαν πιο ηλικιωμένος, γιατί σε περίπτωση που θα πέφτανε σε στρατιωτική περίπολο, οι νέοι πιο εύκολα θα εκινούντο. Πράγματι, αργά τη νύχτα, την καθορισμένη ώρα, ένα αγγλικό υποβρύχιο πλησίασε αθόρυβα σε απόσταση αναπνοής την ακτή του Θολού και αφού αντάλλαξαν τα συμφωνημένα σήματα και συνθήματα με τους Ατσίδη και Παπανικολάου που ήδη βρίσκουνταν εκεί, με μια βάρκα έβγαλαν έξω ένα άτομο. Αυτό το άτομο ήταν Συμιακός στην καταγωγή, κάτοικος Ρόδου, που στη διάρκεια του πολέμου το είχε σκάσει στη Μέση Ανατολή και τώρα γύριζε πίσω σαν κατάσκοπος με σοβαρή αποστολή. Ηταν ο Φώτης Κατσουράκης.

Η βάρκα έφυγε αμέσως και εξαφανίστηκε μαζί με το υποβρύχιο. Ο Ατσίδης κι ο Παπανικολάου παρέλαβαν τον Κατσουράκη στο σημείο της παραλίας που βρίσκεται κάτω από το σημερινό εργοστάσιο της ΔΕΗ. Η επιχείρηση ήταν πολύ δύσκολη και επικίνδυνη, γιατί η περιοχή είχε πολλούς στρατιώτες και κατά διαστήματα από την παραλία περνούσε και Γερμανική περίπολος. Όμως, πριν από μερικές μέρες, ο Ατσίδης και ο Παπανικολάου είχαν παρακολουθήσει εντατικά όλες τις κινήσεις των Γερμανών και ήξεραν ακριβώς τις κινήσεις και τα ωράριά τους και ανάλογα μ’ αυτά κανόνιζαν τις δικές τους κινήσεις.

Ο Γιώργος Ατσίδης του Νικολάου και της Χριστοδούλου Τσαμπίκας γεννήθηκε το 1917 στο Θολό,το 1939 νυμφεύθηκε την Ελπίδα Κάλλα του Κωνσταντίνου και της Χατζηκαντή Αναστασίας.Απέκτησαν την Τσαμπίκα,τον Κωνσταντίνο,την Άννα,τον Νικόλαο,τον Αναστάσιο και την Μαρία.

Αφού με πολλές προφυλάξεις και με κίνδυνο της ζωής τους μετέφεραν το Φώτη Κατσουράκη στο Μάγγανο του Νικήτα, σε ένα παλιό εγκαταλελειμμένο σπιτάκι, πληροφορούνται από αυτόν ότι πρέπει, να προετοιμασθούν να παραλάβουν σε λίγο διάστημα έναν ασυρματιστή με τον ασύρματό του, να τον εγκαταστήσουν σε ασφαλές μέρος και να αρχίσει να μεταδίδει τις πληροφορίες στους Συμμάχους με τον ασύρματο για πιο γρήγορα και με περισσότερη ασφάλεια. Στο διάστημα αυτό θα κρατούσαν κρυμμένο τον Κατσουράκη, που θα έφευγε το ίδιο βράδυ που θα έφθανε ο ασυρματιστής, σε 18 περίπου ημέρες. Ως εδώ όλα πήγαν καλά. Το παλιό σπιτάκι στο Μάγγανο του Νικήτα θεωρήθηκε ασφαλής κρυψώνα για το Φώτη Κατσουράκη και αποφάσισαν να τον αφήσουν εκεί και να συναντιούνται αργά κάθε νύχτα και έπειτα από πολλές προφυλάξεις.

Η σόκκα στο Μακλωνάρι όπου αριστερά ήταν ο στάβλος της Κίνας, μέσα στον οποίο οι αντιστασιακοί του Θολού το 1944 έκρυψαν τον κατάσκοπο Φώτη Κατσουράκη

Μετά από δύο μέρες όμως οι Γερμανοί έκαμαν επίταξη το εξοχικό σπίτι του Νικήτα Κυρμιχάλη, αυτό το οίκημα που είναι σήμερα το πρατήριο υγρών καυσίμων του Θολού και το γέμισαν με πυρομαχικά. Ο Νικήτας, ο Γιώργης κι ο Βασίλης φοβούνται με τη σκέψη πως ισως σε λίγο οι Γερμανοί Θα κάμουν επίταξη και το μικρό σπιτάκι στο Μάγγανο, εκεί που κρύβουν τον κατάσκοπο και τότε όλα Θα αποκαλυφθούν. Συσκέπτονται και αποφασίζουν να μεταφέρουν τον κατάσκοπο στο χωριό και να τον κρύψουν στο μόνο μέρος που διαθέτουν, στο «κελλί», δηλαδή στο στάβλο της μάνας του Βασίλη, στης Κίνας του Κοντού, παρόλο που βρίσκεται στο κέντρο του χωριού, ακριβώς μέσα στο Μακλωνάρι. Δεν έχουν όμως περιθώρια χρόνου για να βρουν κάτι άλλο και αποφασίζουν η μεταφορά του κατασκόπου να γίνει το ίδιο κιόλας βράδυ. Πάλι με κίνδυνο της ζωής τους ο Γιώργης κι ο Βασίλης αρχίζουν την επιχείρηση, αφού εξήγησαν στον κατάσκοπο τους λόγους μεταφοράς του. Η διαδρομή που ακολούθησαν για τη μεταφορά του κατασκόπου ήταν: Μάγγανο Νικήτα—χαντακιά προς τη Θάλασσα (εκεί που έγινε ο δρόμος δίπλα από του Φώκιαλη προς τη θάλασσα)—Μάγγανο παπα-Αυγερινού—προς τα Πάνω με κατεύθυνση Τον Κεντρικό δρόμο Ρόδου-Καμείρου—Πατέλλια (Περιοχή σημερινού γηπέδου)—κατηφόρα Θολού, από την περιοχή του Γερανιού στο χωριό. ‘Οταν έφθασαν όμως κοντά στον κεντρικό δρόμο, αντιλαμβάνονται ότι μια φάλαγγα γερμανικών αυτοκινήτων κατευθυνόταν προς τα έξω. Πέφτουν μέσα στο διπλανό χαντάκι "μπρούμυτα" και κρύβονται για αρκετή ώρα. Όταν κατάλαβαν πως τα πράγματα ησύχασαν, βγήκαν από την κρυψώνα τους και τρέχοντας πέρασαν από τον κεντρικό δρόμο απέναντι. Στην πορεία αυτή και ο Γιώργης και ο Βασίλης ήταν φορτωμένοι με τα ατομικά είδη του κατασκόπου και όταν έφθασαν κοντά στο χωριό, σε κάποια στιγμή ο Γιώργης σκόνταψε και στραμπούληξε το πόδι του. Δε σταματούν όμως, συνεχίζουν και με πολλές προφυλάξεις φθάνουν στις ελιές του παπα-Αυγερινού. Σταματούν για λίγο, για να σκεφτούν με τι τρόπο Θα ανεβάσουν τον κατάσκοπο στο χωριό, χωρίς να τους αντιληφθούν οι Γερμανοί που περιπολούν.

Είναι η μάμμη Κίνα (Κατερίνα Αυγερινού Παπανικολάου) σύζυγος του Νικόλα του Κοντού (Νικολάου Βασιλείου Παπανικολάου),καθίμενη ανάμεσα στη οικογένεια της μετά την χηρεία της.

Αποφασίζουν να πάει μπροστά ο Γιώργης, έστω και κουτσαίνοντας, να δει πού βρίσκεται η γερμανική περίπολος και το σύνθημα που θα τους έκαμνε, για να καταλάβουν ότι δεν υπήρχε κίνδυνος για να προχωρήσουν, ήταν να ανάψει δυο φορές το τσιγάρο του. ‘Ετσι κι έγινε. ανέβηκαν από το μονοπάτι που ήταν κάτω από το σπίτι του Μερκούρη του Σαρρή και από κείνη τη νύχτα ο κατάσκοπος εγκαταστάθηκε στο στάβλο της Κίνας για 18 ολόκληρες ημέρες, μέχρις ότου κριθεί ότι ήταν η κατάλληλη νύχτα για να έλθει το υποβρύχιο, να φέρει τον ασυρματιστή και να πάρει πίσω τον Κατσουράκη.

Στο μεταξύ η Κίνα ήξερε τι συνέβαινε και πού ήταν «νακατεμένος» ο γιος της ο Βασίλης και ήταν πολύ σκεφτική και με τον παραμικρό θόρυβο πεταγόταν επάνω κι έτρεχε στην πόρτα και όταν έβλεπε πως δεν ήταν τίποτα, έκανε το σταυρό της και ησύχαζε κάπως. Εγώ, μιας και ήμουνα συνέχεια μαζί της, γιατί ήταν η γιαγιά μου, παρατηρούσα πόσο αλλαγμένη ήταν εκείνο το διάστημα και μου έκανε εντύπωση που κρυφομιλούσαν σοβαροί και σκεφτικοί με το θείο Βασίλη, κάτι που δε συνέβαινε πριν. (Η εποχή εκείνη ήταν το διάστημα της μεγάλης πείνας που άρχισε και στα Δωδεκάνησα, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το Σεπτέμβριο του 1943 και την επικράτηση των Γερμανών. Τον αδελφό μου Σάββα, 4 ετών τότε, κι εμένα 9, μας είχε μαζί της η γιαγιά στο Θολό, γιατί μας είχε εξασφαλίσει για κάθε μέρα από ένα ποτήρι γάλα της κατσίκας της, ενώ οι γονείς μας και η νεογέννητη αδελφή μας, η Κινίτσα, έμεναν αναγκαστικά στ’ Αφάντου, όπου δούλευε η μητέρα μας ως μαμμή και που μόλις και μετά πολλών δυσκολιών μπορούσαν να εξασφαλίσουν τα πιο απαραίτητα για το μωρό.

Χωρίς απρόοπτα ευτυχώς, περάσανε οι μέρες που έπρεπε να μείνει κρυμμένος ο κατάσκοπος κι έφτασε το βράδυ που το υποβρύχιο θα έφερνε τον ασυρματιστή στην παραλία του Θολού και θα έπαιρνε πίσω τον Φώτη Κατσουράκη.

Ξανά ο Ατσίδης Γιώργης και ο Βασίλης Παπανικολάου, σε συνεννόηση με το Νικήτα Κυρμιχάλη, που τους διεβίβαζε προφορικές διαταγές ανθρώπων της οργάνωσης από τη Ρόδο, ετοιμάσθηκαν για την καινούρια αποστολή. Στο μεταξύ είχαν βρει σπίτι στη Ρόδο για τον ασυρματιστή, γιατί θα ήταν πολύ επικίνδυνο να τον κρατήσουν στο χωριό. ‘Ηδη στο χωριό υπήρχε η υποψία ότι κάτι συνέβαινε και μερικοί στη γειτονιά, όπου ήταν ο στάβλος, κάτι είχαν παρατηρήσει, έστω κι αν έκαμναν πως δεν καταλάβαιναν κι ο Γιώργης κι ο Βασίλης κι ο Νικήτας δεν ήθελαν να το ρισκάρουν πιο πολύ και να γίνουν αιτία να κινδυνέψει μαζί τους ολόκληρο το χωριό, σε περίπτωση που οι Γερμανοί θα ανακάλυπταν κάτι, έστω και κατά τύχη. Με τις σκέψεις αυτές συμφωνούσε και ο Κατσουράκης...

Από το βιβλίο "ΘΟΛΟΣ" κ.Μαρία Καραγιάννη Μαρμαροκόπου.

Σέβα Νικολίκου

Πηγή: https://www.facebook.com/seva.nikolikou/posts/4325969827456625

Η Αντιστασιακή Ομάδα του Θολού Εξελίσσεται.

Γράφει η Σέβα Νικολίκου

Η Αντιστασιακή Ομάδα του Θολού Εξελίσσεται.

Ο Νικήτας Κυρμιχάλης του Λεωνίδα και της Βογιατζή Δικαίας γεννήθηκε το 1897 στη Σύμη.Η διαμονή του στη Ρόδο ξεκίνησε όταν ο πατέρας του Λεωνίδας εγκαταστάθηκε σε ένα σπιτάκι στη παραλία της Σορωνής και με ένα βαρκάκι μετέφερε κηπευτικά στη Σύμη.Ο αδερφός του Ηλίας γεωργός στο επάγγελμα και πατέρας του μετέπειτα ήρωα Κυρμιχάλη Γεωργίου παντρεύτηκε στη Σορωνή.Ο Νικήτας επαγγελματίας αυτοκινητιστής, είχε αγοράσει λεοφορείο και εκτελούσε δρομολόγια Ρόδο-Καλαβάρδα, νυμφεύθηκε το 1921 την Άννίκα Κρητικού,του Κωνσταντίνου και της Καστρουνή Ζαφείρας γεννηθείσα το 1897 από την Σύμη, χήρα του Παναγιώτη Σαββίγκου επιστάτη του τσιφλικιού. Απέκτησαν δύο κορίτσια την Δικαία που γεννήθηκε το 1922 και την Ζαφείρα που γεννήθηκε το1924 .Το γεγονός που συγκλόνισε την κοινωνία τότε του Θολού ήταν ο θάνατος αυτών των νεαρών αδερφών μέσα σε σαράντα μέρες και συγκεκριμένα την άνοιξη του 1937 .Η Δικαία στα δεκαεφτά της χρόνια και μετά σαράντα μέρες, η Ζαφείρα στα δεκαπέντε από ανεξήγητη αιτία.Την απήχηση του γεγονότος αυτού δίνουν τα παρακάτω ποιήματα για την κάθε μία, του διδασκάλου και γείτονα των κοριτσιών τότε και μετέπειτα ιερέα του Θολού Γεωργίου Μυριαλλάκη με στίχους, μέσα στους οποίους λιτά και συγκινητικά εκφράζονται τα συναισθήματα όλων των θολοενών της εποχής εκείνης.

Μετά από λίγα χρόνια η μάνα των κοριτσιών πέθανε από τον καυμό της και ο πατέρας τους Νικήτας υιοθέτησε ένα από τους δύο γιους της κουνιάδας του Ειρήνης τον Κωνσταντή Γεωργίου Οικονόμου.

Για την Δικαία (1922-1938) στίχοι Γεωργίου Μυριαλλάκη ( 1891- 1977 ) 

διδασκάλου και μετέπειτα ιερέα του Θολού.

Στον Νικήτα Κυρμιχάλη αποδόθηκε Βεβαίωση Αντιστασιακής Δράσης προερχόμενη κατευθείαν από το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής αλλά δεν βρέθηκε όπως αναφέρει η κ.Μαρία Καραγιάννη Μαρμαροκόπου στο βιβλίο της "ΘΟΛΟΣ" όπου παρακάτω αναφέρει το ρόλο του στην εξέλιξη της αντιστασιακής ομάδας του Θολού ως σύνδεσμος της με αυτή της Ρόδου.

{{Το 1942 ο Νικήτας Κυρμιχάλης γίνεται μέλος άλλης αντιστασιακής ομάδας με έδρα την πόλη της Ρόδου , κάτοικος Θολού, και θείος του ήδη συλληφθέντος από τους Ιταλούς για αντιστασιακή δράση ήρωα Γεωργίου Κυρμιχάλη, κατοίκου Σορωνής.

Ο Νικήτας Κυρμιχάλης σκέπτεται πως πρέπει με τη σειρά του να κάμει μέλη της ομάδας του δύο νέους ανθρώπους, έμπιστους και κατάλληλους για τη συγκέντρωση πληροφοριών. Στη σκέψη του έρχονται αμέσως τα πρόσωπα που του χρειάζονται και που συγκεντρώνουν τα προσόντα που απαιτούνται: ο βαπτιστικός του Βασίλης Παπανικολάου και ο κάποτε εισπράκτορας του λεωφορείου του Ατσίδης Γιώργης.

Για την Ζαφείρα (1924 -1938) στίχοι Γεωργίου Μυριαλλάκη ( 1891- 1977 ) 

διδασκάλου και μετέπειτα ιερέα του Θολού.

Ο μεν Βασίλης είναι υπάλληλος της υπηρεσίας ύδρευσης της Ρόδου στο Τμήμα του εξωτερικού δικτύου, από τη «Νύμφη» της Σαλάκου ως την πόλη. Κινείται καθημερινά σ’ αυτήν τη διαδρομή παρακολουθώντας το δίκτυο, που μεγάλο μέρος του περνά κοντά από στρατιωτικές μονάδες, όπως από τον Καλαμώνα, την Ελεούσα, τα Μαριτσά και την Παστίδα και κανένας δε θα τον υποψιασθεί, όταν συνδυάσει τη δουλειά του με πατριωτική αποστολή.

Ο δε Γιώργης, από την εποχή που ήταν εισπράκτορας, με τον ανοιχτό χαρακτήρα του έκαμε τόσες γνωριμίες, ώστε μπορεί, χωρίς να τον υποψιάζονται, να μαζεύει τις πληροφορίες που θα του ζητηθούν.

‘Οταν ο Νικήτας τους κάλεσε για να τους ανακοινώσει το σκοπό του, με έκπληξη και χαρά πληροφορήθηκε ότι αυτοί ήδη έχουν μπει στον αγώνα. Καταλαβαίνει χωρίς πολλές εξηγήσεις ότι πίσω τους κρύβεται ο δάσκαλος ο Καραγιάννης. Τους λέει τότε πως έτσι είναι καλύτερα και αρχίζει η συνεργασία τους, που κράτησε μέχρι την απελευθέρωση. Από τη στιγμή εκείνη ανέλαβαν πολλές επικίνδυνες αποστολές, από τις οποίες θα αναφέρουμε τις πιο χαρακτηριστικές.}}

Σέβα Νικολίκου

Πηγή: https://www.facebook.com/seva.nikolikou/posts/4322581487795459