Αλλαγή πλεύσης του Ιστολογίου “ΡΟΔΟΣυλλέκτης”

Από το Σάββατο 2 Ιουνίου 2018, σταμάτησαν οι αναρτήσεις πολιτικού περιεχομένου. Με την ευκαιρία, θέλω να ευχαριστήσω όσες και όσους με εμπιστεύτηκαν αυτά τα 12 χρόνια.

Παρασκευή, 15 Ιουνίου 2018

Λέξεις: Φανενή φωνητική-γλωσσική παράδοση (Ζ ζήτα) Μέρος 5ο


Αποσπάσματα από το βιβλίο του Εμμανουήλ Μ. Χατζήπαπα: ΦΑΝΕΣ και τοπική διάλεκτος με λέξεις, εκφράσεις, ονομασίες, ντοκουμέντα. 
Τη Φιλολογική και Ετυμολογική επιμέλεια έκανε ο Καθηγητής Παναγιώτης Α. Χαμουζάς. 
Εκδότης του βιβλίου είναι ο Σύλλογος για την Μελέτη και Διάδοση της Ελληνικής Ιστορίας e. V. Weilheim/Βαυαρίας Πρόεδρος του οποίου είναι ο Απόστολος Π. Κυριατσούλης.


Βραχυγραφίες/Επεξηγήσεις:
Αρχαία:                    αρχ.                                          Βλέπε:              βλ.
Τουρκικά:                 τουρκ.                                       Δηλαδή:            δηλ.
Λατινικά:                   λατ.                                           Παράβαλλε:        πρβλ.
Ιταλικά:                     ιταλ.                                          Λεξικό:  λεξ.
Αραβικά:                   αραβ.                                        Σελίδα:  σελ.
Βυζαντινά:                 βυζαν.                                       Πρόθεμα:           προθ.
Σλαβικά:                    σλαβ.                                       Ετυμολογία:       ετυμολ.
Βενετικά:                   βενετ.                                       Μεταφορικά:      μεταφ.
Αγγλικά:                    αγγλ.
Ρουμάνικα:                ρουμ.
Γαλλικά:                    γαλλ.

Ζ (ζήτα):
ζάβαλτης
καϋμένος
Τουρκ.: zebbeli.
ζαβλοπατώ
πάω δω και κει
Χωρίς βηματισμό. Ζαβός = λοξός,
αδέξιος. Στο Καστελλόριζο: ζαβλοπατώ, περπατώ αδέξια.
ζάερι
οπωσδήποτε, βέβαια
Λείπει, δεν είν’ εδώ ο τάδε. Τουρκ.: zahiri.
Ζάερί μου, είναι άρρωστος!
ζαλάπατα
βήματα
Σάλος+πατώ, σάλος = θόρυβος, κυματισμού θόρυβος. Λέμε και (τ)σαλαπατώ.
ζαμάνι
περίοδος
Χρόνια και ζαμάνια έκανα να σε δω! Τουρκ.: zaman.
ζαπούνης
αδύνατος
Μάλλον τουρκ.: zebun ή zabun = ισχνός.
ζαράρι
ζημία
- (Τουρκ.;).
ζαττί
όπως και νάχει
Ωστόσο, έτσι κι αλλιώς. Τουρκ.: zat.
ζάφτι
δεν τον κάνω καλά
Δεν μπορώ να τον συγκρατήσω.
α) αραβ.: zabt, τούρκ.:  zapt = κράτηση,
β) από το ρήμα ζάφτω = χτυπώ. Αρχ.: διάφτω = ιάπτω = βλάπτω, τραυματίζω.
ζβουντουρώ
πετώ μακριά κάτι
Ηχοποίητη λέξη από το ζβιν = ο θόρυβος της ταχύτητας αντικειμένου, που ρίχνεται μακρυά
ζεματίζω
ρίχνω ζεστό νερό
Ρήμα: ζέω = καίω.
ζέννω
βρομάω
Βρομάω: αρχ. όζω = μυρίζω άσχημα. Φράση: ζέννει πολύ = βρομοκοπά. Ίσως
και από το: ζέω. «Σκωλήκων ζέσας»,
γεμάτο σκουλήκια; άρα βρομάει.
ζερβοκουτάλα
αριστερόχειρας
Και ο ιδιότροπος και κακός άνθρωπος. Ζερβός – ζαρβός – ζαβός – στραβός, όχι ευθύς.
ζέχνω
οργώνω
Αρχ: ζεύγνυμι - ζευγνύω = ενώνω τα δύο ζώα με ζυγό (βλ.: ζεύγος – ζευγαρίζω – ζευγάς, έζεξε το χωράφι!). Μετέπεσε στην έννοια: οργώνω.
ζίγκα (ή τίγκα)
πολύ γεμάτο
Δεν χωρά άλλο, τουρκ.: diga, αλλά και φίσκα, κάργα γεμάτο.
ζιμπίλτι
ψυγείο της εποχής,
καλάθι
Καλάθι από χόρτο ή βούρλα. Ή απλώς
το πανέρι. Τουρκ.: zebil.
ζιντάνι
σκοτάδι
Τουρκ.: zindan = φυλακή.
ζιρίττι
γρήγορα
Ταχυδρομικό άλογο της ερήμου.
ζις ή τζις
δίωχνω το γατί
Βλ.: ζίττι!
ζίττι
διώχνω το γατί
Ζίττι βρε! φύγε, βρε γάτε!
ζόππα
χοντρό ξύλο
Θα πιάσω τη ζόππα. Ίσως τουρκ. λέξη;
ζουλάπα
μεγάλο ώριμο φρούτο (σύκο)
Κρυμμένο στο βάθος... στη ζούλα;
ζουμαχνίζω
τσιμπάω δυνατά
- (Ζωμός+αχνίζω = καίω…;).
ζούμπερο
έντομο ή κάθε άγριο ζώο
Ζούμπρος, σλαβ.: zoubrou = άγριο ζώο.
ζούππα
ψωμί βουτηγμένο στο λάδι
Βάπτισμα του ψωμιού στο λάδι. (βλ.:
έγινα ζουππί στον ιδρώτα, στη βροχή!)
Να ζουππίσουμε το παιδί, δηλ. να το
βαπτίσουμε!  Ιταλ.: zuppo = βαπτίζω.
ζουππί
μούσκεμα
Βλ.: ζούππα.
ζουργκιάζω
στριμώχνω
Ζορίζω κάποιον, από το ζόρι,  τoυρκ.: zor.
ζουρλαμάς
τρελός
Ζουρλός, από το σβουρλός, σβουρίζω, γυρίζω σαν σβούρα!
ζωνός
κλανιά
Ίσως από το: όζω = βρομώ άσχημα,
ζέννω,  έζεσε τον κόσμο!
ζωντόβολο
ανόητος, βλάκας
Βυζαντ. λέξή: ζώον + βόλος. Ρήμα: βάλλω.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Η Ρόδος στην Ιταλοκρατία 1ο μέρος.

Η Ρόδος στην Ιταλοκρατία 2ο μέρος.

Η Ρόδος στην Ιταλοκρατία 3ο μέρος.

Η Ρόδος επί Ιταλοκρατίας 1920 – 1940

Εγω σωπαίνω....Φτύνω!!!

Μου μιλούν για δικαιοσύνη....οι δικαστές, Μου μιλούν για ηθική...οι αγύρτες, Μου μιλούν για ζωή...οι δολοφόνοι, Μου μιλούν για όνειρα...οι έμποροι, Μου μιλούν για ισότητα...τα αφεντικά, Μου μιλούν για φαντασία...οι υπάλληλοι, Μου μιλούν για ανθρωπιά...οι στρατοκράτες, Εγω σωπάινω....Φτύνω.


ΡΟΔΟΣυλλέκτης: e-mail r.telxinas@yahoo.gr
Δείτε περισσότερες φωτογραφίες στον ΝΕΟ ΡΟΔΟΣυλλέκτη: http://rouvim.blogspot.com

ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ ΤΙΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: http://rouvim.blogspot.com/
ΚΡΗΤΗΝΙΑ: http://www.kritinia.gr/
ΙΣΤΡΙΟΣ: http://istrio.blogspot.com/
ΣΟΡΩΝΗ: http://www.ampernalli.gr/
Dj news: http://fanenos.blogspot.com/
ΠΑΛΜΟΣ: http://www.palmos-fm.gr/
ΕΚΟΦΙΛΜ: http://www.ecofilms.gr/
ΡΑΔΙΟ1: http://www.radio1.gr/
http://www.ksipnistere.blogspot.com/
ΣΦΕΝΤΟΝΑ: http://gipas.blogspot.com/
ΡΟΔΟΣυλλέκτης: http://www.rodosillektis.com/
Η Ομοσπονδία Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου: http://opsrodou.gr/
ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ: http://www.hamogelo.gr
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ – ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ: http://rodosillektis.blogspot.gr/
Ιστοσελίδα του ΡΟΔΟΣυλλέκτη: http://www.rodosillektis.com/
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ: http://www.pnai.gov.gr
ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ: http://www.rodos.gr/el/

Αρχειοθήκη ιστολογίου