ΤΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑΚΟ ΠΑΣΧΑ ΤΟΥ 1919 ΣΤΗ ΣΟΡΩΝΗ ΜΕ ΞΥΛΟΔΑΡΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ

Γράφει ο Λουκάς Μαστής

ΤΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑΚΟ ΠΑΣΧΑ ΤΟΥ 1919 ΣΤΗ ΣΟΡΩΝΗ 

ΜΕ ΞΥΛΟΔΑΡΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ

Φυσικά και δεν μπορούσε να λείπει η Σορωνή από τον ξεσηκωμό της Δωδεκανήσου το Πάσχα του 1919, όταν την ώρα της δεύτερης Ανάστασης σε όλες τις εκκλησίες της Ρόδου, διαβάστηκε ψήφισμα με το οποίο οι κάτοικοι του νησιού ζητούσαν την λήξη της Ιταλικής κυριαρχίας και την Ενσωμάτωση με την Ελλάδα.

Πρόκειται για το αιματηρό Πάσχα του 1919, όπως έχει καταγραφεί ιστορικά, όπου είχαμε στο πλαίσιο του ξεσηκωμού τους δύο νεκρούς στο Παραδείσι, τον παπαΛουκά και την Ανθούλα Ζερβού.

Εκείνο το Πάσχα λοιπόν στη Σορωνή είχε απ όλα. Ξεσηκωμό των κατοίκων που αγνόησαν τις υποδείξεις των καραμπινιέρων, ξυλοδαρμούς, και συλλήψεις! Από τύχη δεν υπήρξαν και χειρότερα επειδή την τελευταία στιγμή, την ώρα των συγκρούσεων τόσο οι Ιταλοί αστυνομικοί όσο και οι Σορωνιάτες επέδειξαν ψυχραιμία…

Η ιστορία, που δείχνει και την ιδιοσυγκρασία και τα πατριωτικά αισθήματα από τα οποία διακατέχονταν οι κάτοικοι του χωριού έχει ως εξής:

Με εντολές της μητρόπολης Ρόδου την ώρα της δεύτερης Ανάστασης ο δάσκαλος και μετέπειτα γραμματέας της μητρόπολης Ρόδου Μιχάλης Αλμυρός( από τα εκλεκτά τέκνα της Σορωνής) διαβάζει το ψήφισμα με το οποίο ζητείται η ένωση της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα και στην κυριολεξία η

εκκλησία σειέται από τις ζητωκραυγές μικρών και μεγάλων που αγνοούν την παρουσία των καραμπινιέρων από τον σταθμό των Φανών και τον σταθμό της Κρητηνίας(είχαν έρθει για ενίσχυση επειδή είχαν πληροφορίες ότι οι Σορωνιάτες δεν θα καθόταν ήσυχα). Σχεδόν αμέσως οι αστυνομικοί ξεκινούν τις συλλήψεις και συγκεντρώνονται κάτω από τα σκαλιά της εκκλησίας, για να κάμψουν τις αντιδράσεις.

Και τότε συμβαίνει κάτι που δεν είχε σχεδιαστεί.

Οι Σορωνιάτες απομακρύνουν τις γυναίκες και τα παιδιά, και αρχίζουν σαν μια ομάδα να κατεβαίνουν τα σκαλιά της εκκλησίας τραγουδώντας τον Εθνικό ύμνο και κατευθύνονται πάνω στους καραμπινιέρους προσπαθώντας να σπάσουν τον κλοιό!

Οι πρώτοι που έρχονται σε επαφή δέχονται τις «φιλοφρονήσεις» από τα κοντάκια των όπλων αλλά και πάλι δεν υποχωρούν συνεχίζοντας να ψάλλουν τον Εθνικό ύμνο. Απειλείται πλέον γενικευμένη σύρραξη, αλλά αποφεύγεται την τελευταία στιγμή.

Σαν… συνεννοημένοι, αφού ο κόσμος έχει συγκεντρωθεί ξανά στα σκαλιά και ετοιμάζεται να καταπέσει πάνω στους καραμπινιέρους, οι αστυνομικοί ανοίγουν διαύλους δεξιά και αριστερά, γεγονός που αντιλαμβάνονται οι Σορωνιάτες, διαφεύγουν από εκεί και η ομάδα ενώνεται πιο κάτω για να καταλήξει στο κέντρο του χωριού όπου θα ζητωκραυγάσουν ξανά ζητώντας την Ένωση με την Ελλάδα.

Πριν τα επεισόδια, ο Ιταλός αξιωματικός προσπάθησε να τρομοκρατήσει την ηγεσία του χωριού( παπάδες, δασκάλους ,εφοροεπιτρόπους) ζητώντας τους να κάτσουν ήσυχα και να μην κάνουν αυτά που τους είπε ο μητροπολίτης, διότι αλλιώς θα τους συνελάμβανε όλους και θα τους έστελνε στη Ρόδο.

«Καλύτερα θα πάμε και αυτοκινητάδα , θα πάρουμε τα κόκκινα αυγά και θα περάσουμε φίνα» ήταν η απάντηση του αείμνηστου γιατρού Σταυριανού Παπαμανώλη την απάντηση του οποίου δεν ξέχασε ο Ιταλός αξιωματικός με αποτέλεσμα να τον συλλάβει πρώτο και καλύτερο, μαζί με το άλλο γιο του Παπαμανώλη , τον Κωνσταντή, τον Χατζητσαμπίκο

Διακολαμπριανό και τον δάσκαλο Μιχάλη Αλμυρό. Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν στις Φάνες όπου έμειναν αρκετές μέρες κρατούμενοι, ενώ στο χωριό όλο το διάστημα παρέμεινε ενισχυμένη δύναμη αστυνομικών για τον φόβο επεισοδίων.

Το ιστορικό αυτό γεγονός διεσώθη χάρη στον δάσκαλο Φώτη Κυπριώτη που το κατέγραψε στο βιβλίο του «Δωδεκανησιακή Εθνική Αντίσταση» στο οποίο αποτελεί ευαγγέλιο για την ιστορία του χωριού.

Στην πρώτη μαρτυρία ο Σταυριανός Παπαστεργής ( Σταυριανακι) είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικός ενώ ανάλογη είναι και η μαρτυρία της Χριστίνας Χατζητσαμπίκου – Κυπριώτη.

Λουκάς Μαστής

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην ομάδα «Παλιά Σορωνή»:

https://www.facebook.com/groups/2637261696541637/permalink/2933806723553798