Νίσυρος
Το μικρό νησί ξεχωρίζει από άλλα όχι μόνο για τη φυσική του ομορφιά αλλά και για το ηφαίστειό του, το νεότερο από τα ηφαιστειακά κέντρα της Ελλάδας. Οι οικισμοί του, το Μανδράκι, ο Εμπορειός και τα Νικειά, παραπέμπουν στην παλιά καλή Ελλάδα, και διατηρούν τα γραφικά σοκάκια και τις πλατείες τους, όπου ξένοι και ντόπιοι γίνονται τα καλοκαίρια μια παρέα. Εντυπωσιάζουν επίσης η Παναγία η Σπηλιανή και τα ενετικά τείχη, οι θερμές πηγές και τα εντυπωσιακά κτίρια των λουτρών, οι μαύροι χοχλάκοι και τα «βαστάδια» Η Νίσυρος έχει αυθεντικότητα και ασυνήθιστη ομορφιά και οι κάτοικοί της θα σας προσφέρουν αυθεντική ελληνική φιλοξενία.
Οι πρώτοι κάτοικοι της Νισύρου, σύμφωνα με τον Διόδωρο τον Σικελιώτη, ήταν οι Κάρες, ο Ηρακλείδης Θεσσαλός οι Κώοι και οι Ρόδιοι. Ο Όμηρος κατέγραψε επίσης τη συμμετοχή τριάντα καραβιών από τη Νίσυρο στην εκστρατεία εναντίον της Τροίας, υπό την αρχηγία του Φείδιππου και του Άντιφου που ήταν γιοί του Θεσσαλού. Ο Ηρόδοτος σημείωσε τη δωρική καταγωγή των κατοίκων του νησιού που κατέπλευσαν εκεί από την Επίδαυρο.
Οι αρχαιολογικές έρευνες στο γειτονικό Γυαλί πιστοποίησαν την ανθρώπινη παρουσία από την Τελική Νεολιθική περίοδο (4η χιλιετία π.Χ.). Φαίνεται ότι το μικρό νησί κατοικείτο εποχιακά από κατοίκους της Νισύρου που ασχολούνταν με την γεωργία και τη κτηνοτροφία. Τους αρχαϊκούς χρόνους η Νίσυρος γνώρισε μεγάλη ακμή όπως φαίνεται από τα ευρήματα του νεκροταφείου του 7ου αιώνα π.Χ. στη θέση Αϊ Γιάννης, πάνω από το Μανδράκι. Κατά τους μηδικούς πολέμους βρέθηκε κάτω από την εξουσία της βασίλισσας Αρτεμισίας της Αλικαρνασσού που ήταν υποτελής στους Πέρσες. Συμμετείχε στο πλευρό της με πέντε πλοία στη ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.), μαζί με την Αλικαρνασσό, την Κω και την Κάλυμνο. Μετά τη νίκη του ελληνικού στόλου, οι φορολογικοί κατάλογοι της Α’ Αθηναϊκής Συμμαχίας κατέγραψαν τη συμμετοχή της Νισύρου στο κοινό ταμείο.
Η πόλη-κράτος της Νισύρου κατά τον 4ο αιώνα γνώρισε ημέρες μεγάλης ευημερίας. Είχε δικό της νόμισμα στο οποίο απεικονιζόταν η τρίαινα και το δελφίνι, τα ιερά σύμβολα του προστάτη του νησιού Ποσειδώνα. Την εποχή εκείνη οικοδομήθηκε το οχυρωματικό τείχος της πόλης στον λόφο νοτιοδυτικά από το Μανδράκι, το γνωστό Παλαιόκαστρο. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, αποτελεί ένα από τα καλύτερα διατηρημένα δείγματα της οχυρωματικής τέχνης της αρχαιότητας. Τα κυκλώπεια τείχη του προστάτευαν την ακρόπολη και ήταν χτισμένα με μεγάλες μαύρες ηφαιστειογενείς πέτρες. Τα πλούσια κτερίσματα από μελανόμορφα και ερυθρόμορφα αττικά αγγεία τις ταφές της εποχής στο εκείνης στο αρχαϊκό νεκροταφείο του Αϊ Γιάννη μαρτυρούν τη σχέση του νησιού με την Αθήνα.
Σύμφωνα με επιγραφική μαρτυρία του τέλους του 3ου αιώνα π.Χ., η Νίσυρος φαίνεται πως συνδέεται με τον βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο Ε’. Γύρω στο 200 π.Χ. συνέδεσε την πορεία του με εκείνη του γειτονικού ισχυρού ροδιακού κράτους. Ακολούθησε η προσάρτηση στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του Στράβωνα για την ύπαρξη τον 1ο αιώνα μ.Χ στη Νίσυρο συγκροτήματος θερμών λουτρών και ιερού προς τιμή του Ποσειδώνα. Τα υπολείμματα των θερμών βρέθηκαν στη θέση των ρωμαϊκών θερμών στους Πάλους. Σήμερα εκεί βρίσκεται ένας μεταβυζαντινός μικρός ναός που οι ντόπιοι ονομάζουν Παναγία η Θερμιανή.
Κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο 4ου-7ου αιώνα, η Νίσυρος μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα ανήκε διοικητικά στην Επαρχία των Νήσων, ενώ από τις αρχές του 7ου αιώνα στο ναυτικό θέμα των Κιβυρραιωτών. Από την παλαιοχριστιανική εποχή χρονολογούνται τα ευρήματα εννέα βασιλικών, εκ των οποίων οι τέσσερις βρίσκονταν στο Μανδράκι και μια στον Άγιο Φωκά στους Πάλους. Οι Πάλοι πήραν την ονομασία τους από το λατινικό palus, που ήταν οι πάσσαλοι πρόσδεσης των πλοίων. Έχουν διασωθεί από τους χρόνους εκείνους σπαράγματα από ψηφιδωτά δάπεδα και διάφορα διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη που αξιοποιήθηκαν σε δεύτερη χρήση, σε μεταγενέστερη εποχή, για την ανέγερση ναών. Εκτιμάται ότι ο καταστρεπτικός σεισμός του 554 στη γειτονική Κω συνέτριψε τις μνημειώδεις αυτές βασιλικές. Οι μαρτυρίες από τους Μέσους βυζαντινούς χρόνους στο νησί περιορίζονται σε τμήματα μαρμάρινου τέμπλου που εντοιχίστηκαν στο Καθολικό της μονής της Παναγίας της Σπηλιανής, και σε μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη, από τα τέλη του 11ου-αρχές 12ου αιώνα, στη Παναγία Φανερωμένη στη περιοχή Καρδιά.
Τα τέλη του 13ου αιώνα για την Νίσυρο, όπως και για τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, ήταν χρόνια αναστάτωσης και ανασφάλειας μέσα στο πλαίσιο της συνεχώς αποδυναμωνόμενης βυζαντινής κεντρικής διοίκησης. Ύστερα από ένα σύντομο πέρασμα από τα χέρια της Γένοβας, η Νίσυρος το 1309 καταλήφθηκε από τους Ιππότες του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ. Σε αυτούς οφείλεται η κατασκευή πάνω από το Μανδράκι του Κάστρου, καθώς και άλλων τεσσάρων οχυρωματικών εγκαταστάσεων που εντοπίζονται στο νησί, στο Παλαιόκαστρο, την Παντονίκη (Εμπορειό), τα Νικιά και το Άργος. Από τον 18ο αιώνα, όταν η πειρατεία στις θάλασσες της Δωδεκανήσου κόπασε, άρχισε η μετοικεσία των κατοίκων του Κάστρου προς το Μανδράκι.
Το σπουδαιότερο προσκύνημα του νησιού είναι η Παναγία η Σπηλιανή που βρίσκεται μέσα στο Κάστρο του Μανδρακίου και η οποία, σύμφωνα με τους ερευνητές, πρέπει να υπήρχε κατά την εποχή της ιπποτοκρατίας. Οι τεκμηριωμένες όμως μαρτυρίες τοποθετούν την ύπαρξη του μοναστηριού από το 1600, με το Καθολικό του να είναι φωλιασμένο μέσα στο σπήλαιο του βράχου. Ο προσκυνητής οδηγείται στην αυλή του αφού ανεβεί τα 130 σκαλοπάτια από το Λαγκάδι. Πάντως η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, της προστάτιδας του νησιού, χρονολογείται στα τέλη του 18ου αιώνα –αρχές του 19ου αιώνα. Το «νιάμερο», το περίφημο πανηγύρι στη Νίσυρο, κρατάει 9 ημέρες με διάφορα θρησκευτικά δρώμενα, ξεκινώντας από την εορτή της Μεταμορφώσεως (6 Αυγούστου) μέχρι ανήμερα το Δεκαπενταύγουστο.
Η εποχή της τουρκοκρατίας για τη Νίσυρο, όπως και για τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, διήρκεσε από το 1523 μέχρι το 1912 όταν το νησί καταλήφθηκε από τους Ιταλούς. Οι Νισύριοι χάρις στα προνόμια που τους δόθηκαν, διατήρησαν τους τοπικούς θεσμούς αυτοδιοίκησης, οι οποίοι σύμφωνα με τους μελετητές της τοπικής ιστορίας ανάγονταν από την εποχή των Ιπποτών. Αρκετοί μικροί ναοί χρονολογούνται από την εποχή εκείνη. Στα τέλη του 19ου αιώνα ο πληθυσμός του νησιού ανερχόταν σε 4.000 κατοίκους. Τα ιστορικά τεκμήρια των χρόνων εκείνων κατέγραψαν τη λειτουργία επιχειρήσεις θειούχων ιαματικών λουτρών, ενώ η γεωργία, η κτηνοτροφία και η αλιεία γνώριζαν ανάπτυξη εξαιτίας του ηφαιστειογενούς εδάφους που συγκρατεί την υγρασία. Όμως η ντόπια παραγωγή δύσκολα μπορούσε να ικανοποιήσει τις ανάγκες των νησιωτών. Η Επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908 κατήργησε τα προνόμια στα νησιά και επέβαλε την υποχρεωτική θητεία. Τότε πολλοί Νισύριοι πήραν το καράβι της μετανάστευσης για την Αλεξάνδρεια, το Πόρτ Σαϊντ, τη Βεγγάζη και τη Κωνσταντινούπολη. Από τα τέλη του 19ου αιώνα άρχισε και το μεταναστευτικό ρεύμα προς την Αμερική.
Η περίοδος της ιταλοκρατίας άφησε πικρές μνήμες, αφού, ιδιαίτερα στα τελευταία χρόνια, το φασιστικό καθεστώς εφάρμοσε πολιτική εξιταλισμού των Δωδεκανήσων. Ιδιαίτερο πλήγμα για τον οικισμό της Νισύρου ήταν ο καταστρεπτικός σεισμό του 1933 που επιτάχυνε το ρεύμα εξόδου των κατοίκων από το νησί. Η Νίσυρο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ενσωματώθηκε το 1948 μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα στο ελληνικό κράτος.
Νίσυρος : η ανάσα της γης
Το ενεργό της ηφαίστειο, τα ιαματικά λουτρά, η αγάπη που τρέφουν γι’ αυτήν οι άνθρωποι των τεχνών, οι υπέροχοι οικισμοί, αλλά και το εξαιρετικό δίκτυο των μονοπατιών της την κάνουν μοναδική.
Η Νίσυρος δεν είναι ένα νησί σαν όλα τ’ άλλα. Στην πραγματικότητα, δεν είναι καν νησί. Πρόκειται για ένα ενεργό ηφαίστειο, το νεαρότερο του τόξου του Νότιου Αιγαίου, με δύο τουλάχιστον μεγάλες εκρήξεις τα τελευταία 45.000 χρόνια και μία ακόμα πιο καταστροφική, που σκέπασε την ευρύτερη περιοχή με τέφρα πριν από 16 χιλιετίες. Τα τελευταία 130 χρόνια το ηφαίστειο λαγοκοιμάται, αλλά οι επιστήμονες αφουγκράζονται προσεκτικά τον καθημερινό του «βήχα». Το ηφαίστειο της Νισύρου είναι από τα ελάχιστα επισκέψιμα του πλανήτη, αφού μπορεί οποιοσδήποτε να φτάσει εκεί με το αυτοκίνητό του και να περάσει ώρες περιδιαβαίνοντας τους 10 υδροθερμικούς κρατήρες με τα υπέροχα ονόματα: Στέφανος, Πολυβώτης, Αλέξανδρος. Το απόκοσμο τοπίο θα μπορούσε να μετατρέψει τη Νίσυρο σε παγκόσμιο αξιοθέατο, όσο τουλάχιστον το ηφαίστειο παραμένει σε ύπνωση. Πού αλλού μπορεί να αισθανθεί κανείς τόσο έντονη την ανάσα της γης κάτω από τα πόδια του;
Δεν υπάρχουν οργανωμένες παραλίες
Ετοιμαστείτε λοιπόν για διακοπές χωρίς ξαπλώστρες, beach bars, τζετ σκι και... ρακετομάχους. Εάν θελήσετε σκιά και δροσιά στην άμμο, θα πρέπει να αγοράσετε δική σας ομπρέλα και να πάρετε μαζί σας πόσιμο νερό. Η Παχιά Αμμος αγαπάει τον γυμνισμό και το ελεύθερο κάμπινγκ, οπότε ας την αποφύγουν όσοι υποφέρουν από δυσανεξία στα σχετικά... σπορ. Εχει βεβαίως χώρο για όλους, αφού είναι απέραντη και απέχει 15 λεπτά με τα πόδια από το κοντινότερο πάρκινγκ. Εμάς πάντως θα μας βρείτε λίγο παραέξω, στις Λιες, μακριά από την πολυκοσμία. Ή στους Χοχλάκους, με τα μεγάλα βότσαλα, πέντε βήματα από το Μανδράκι. Αν ξεκινήσουμε πρωί, μπορεί να βρούμε και χώρο κάτω από τα ελάχιστα αρμυρίκια, για να μη μας φάει το λιοπύρι.
Από τον Εμπορείο στα Νίκια και στο Αυλάκι
Ο ορεινός οικισμός του Εμπορειού εγκαταλείφθηκε μετά τον σεισμό του 1933, αλλά σιγά σιγά αποκτά παλμό, αφού πολλά παραδοσιακά σπίτια αποκτούν νέους ιδιοκτήτες ή μετατρέπονται σε ξενώνες. Πολλοί τον επισκέπτονται για τις δύο εξαιρετικές ταβέρνες του ή για τη «φυσική σάουνα» που υπάρχει σε μια μικρή σπηλιά στην είσοδο του χωριού. Αθέατος από τη θάλασσα και σκαρφαλωμένος στα τείχη της καλντέρας σαν απόκρημνο κάστρο, γνώρισε άνθηση την περίοδο της πειρατείας. Στο απέναντι χείλος του γκρεμού, τα Νικιά σάς καλωσορίζουν με μια κουκλίστικη, πολυφωτογραφημένη πλατεία (ονόματι Πόρτα), απίθανη θέα στους κρατήρες και ένα καλοφτιαγμένο Ηφαιστειολογικό Μουσείο. Η εκδρομή ολοκληρώνεται στο Αυλάκι, το παλαιό πειρατικό αγκυροβόλι όπου δεν ζει πια κανείς. Στο λιμανάκι του κάναμε το καλύτερο μπάνιο του καλοκαιριού.
Ο νεαρόκοσμος αγαπά τα θερμά λουτρά της
Το θαλασσινό και βρόχινο νερό αναμειγνύεται με τα γεωθερμικά ρευστά του ανώτερου υδροφόρου ορίζοντα και η Νίσυρος προσφέρει ανακούφιση με τα ιαματικά της λουτρά σε όσους υποφέρουν από μυοσκελετικές, δερματολογικές και γυναικολογικές παθήσεις. Το καυτό νερό που αναβλύζει από διάφορα σημεία του νησιού –και από τη θάλασσα– μπορεί να ξεπεράσει τους 60 βαθμούς, αλλά τα Δημοτικά Λουτρά (τηλ. 22420-31284), που ιδρύθηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα και τελούν υπό διαρκή αναβάθμιση, μαζεύουν μάλλον νεαρόκοσμο και χίπστερ παρά ανήμπορα γεροντάκια. Το καφενείο που βρίσκεται στο ισόγειο έχει καλό φαγητό και γλυκόπιοτο τσίπουρο, ενώ τα δωμάτια του δημοτικού ξενώνα που νοικιάζονται στους επισκέπτες, με θέα στη θάλασσα που βρίσκεται μπροστά στο όμορφο κτίριο, είναι φθηνά και καθαρά. Τον παλιό καλό καιρό, λειτουργούσαν εδώ καζίνο, θέατρο και βιβλιοθήκη. Πρόσφατα εξαγγέλθηκε μεγαλεπήβολη επένδυση για δημιουργία ξενοδοχειακής μονάδας 5 αστέρων και πλήρης αναβάθμιση των Λουτρών, με σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Η αιώνια αγαπημένη των καλλιτεχνών
Η ιδιαίτερη ενέργεια που μοιάζει να αναβλύζει από το ηφαίστειο και το σεληνιακό τοπίο προσφέρει έμπνευση σε πολυάριθμους καλλιτέχνες και η Νίσυρος μετατρέπεται τα καλοκαίρια σε «νησί των τεχνών». Δεκαπέντε Ελληνες μουσικοί αυτοσχεδίαζαν επί 10 ώρες και 34 λεπτά μέσα στην καλντέρα τη νύχτα της πανσελήνου του περσινού Αυγούστου, ενώ η ταινία «Ο αρσιβαρίστας και ο Αγγελος» της Ελένης Αλεξανδράκη γυρίστηκε εξ ολοκλήρου μέσα στον κρατήρα «Στέφανο». Η ίδια η σκηνοθέτις μάλιστα και ο γλύπτης Ιάσων Καραΐνδρος διοργανώνουν στο νησί εδώ και δύο δεκαετίες φεστιβάλ κινηματογράφου και άλλων τεχνών με προβολές και σεμινάρια. Ο πολυσυλλεκτικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός Στέρνα (sterna.com.gr), που ιδρύθηκε το 2014 από τον καλλιτέχνη Γρηγόρη Χατζηιωαννίδη και «συνιστά δοχείο νέων ιδεών, συναντήσεων και παρεμβάσεων», με έδρα το κάστρο της Παντονίκης στον Εμπορειό, διοργανώνει κάθε Αύγουστο έκθεση με τη συμμετοχή δεκάδων Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, η οποία διαρκεί όλο τον μήνα.
Ξακουστά πανηγυρία σε ολα τα Δωδεκάνησα
Χτισμένο σε μια σπηλαιώδη κοιλότητα μέσα στο παλαιό Ενετικό κάστρο, το μοναστήρι της Παναγίας Σπηλιανής δεσπόζει πάνω από την πρωτεύουσα Μανδράκι (με τους 700 μόνιμους κατοίκους) και τα βράδια μοιάζει σαν να αιωρείται στον ουρανό. Θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μονές της Ορθοδοξίας και προσελκύει προσκυνητές από όλη την Ελλάδα, ενώ πρόσφατα (2011) την επισκέφτηκε ο Οικουμενικός Πατριάρχης. Η εορτή του Δεκαπενταύγουστου συνοδεύεται από διήμερη κατάνυξη και ξακουστό πανηγύρι, όπου ξεχωρίζουν το έθιμο της «κούπας» (χορός όπου η κοπέλα που τον σέρνει κρατάει στο χέρι ένα κύπελλο για δωρεές προς τη μονή και το νησί) και η ρεβιθάδα στην πλατεία του χωριού. Στην άλλη άκρη του νησιού, στο Αυλάκι, το ξωκλήσι του Αγίου Παντελεήμονα γιορτάζει στις 27 Ιουλίου με μουσική και χορό.
Οι εμιγκρέδες που τιμούν τον τόπο τους
Η Νίσυρος δεν είναι φτωχό νησί. Οποιος την επισκεφτεί τον Δεκαπενταύγουστο θα συναντήσει φαμίλιες ολόκληρες που μιλούν σπαστά –ή καθόλου– Ελληνικά, αλλά τηρούν φιλότιμα το εθιμοτυπικό της εορτής. Πρόκειται για τους «μπρούκληδες» που επιστρέφουν από τις ΗΠΑ για ολιγοήμερες διακοπές στην πατρίδα τους. Πολλά έργα υποδομής (ή διατήρησης των παραδόσεων) έχουν χρηματοδοτηθεί με τα δολάρια των εμιγκρέδων του νησιού. Ενας από τους επιφανέστερους, ο 69χρονος Τζον Κατσιματίδης, συνομιλητής του Τραμπ και φίλος των Κλίντον, με περιουσία 3,4 δισ. δολαρίων, συγκαταλέγεται στη λίστα του Forbes με τους 400 πλουσιότερους ανθρώπους της Αμερικής. Γνωστός για τη φιλανθρωπική του δράση, διεκδίκησε το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών για τη δημαρχία της Νέας Υόρκης το 2013. Ενας άλλος Τζον Κατσιματίδης, της ίδιας οικογένειας, αδελφός της ηθοποιού Ανθούλας, σκοτώθηκε στα 31 του στους Δίδυμους Πύργους: το γραφείο του βρισκόταν στον 104ο όροφο.
Πάνω από 40 μονοπάτια
Τα πιο πολλά είναι εύκολα, αν και καταλήγουν στο Λακκί, δηλαδή στα... έγκατα της γης. Μερικά από αυτά περνούν από το Παλαιόκαστρο, το οχυρωματικό έργο της Κλασικής Περιόδου με τις κυκλώπειες πέτρες που σε κάνουν να απορείς πώς ακριβώς μεταφέρθηκαν και τοποθετήθηκαν στα τείχη. Η δημοφιλέστερη θαλάσσια εκδρομή για μπάνιο και εξερεύνηση είναι στην ηφαιστειογενή νησίδα Γυαλί, όπου γίνεται εξόρυξη ελαφρόπετρας. Εδώ βρέθηκαν ίχνη προϊστορικού οικισμού και αρχαίου νεκροταφείου, ενώ στην Επανάσταση του 1821 το νησάκι αποτέλεσε καταφύγιο του Ανδρέα Μιαούλη.
Νightlife με θέα μοναστήρι και θάλασσα
Η νυχτερινή ζωή του νησιού εντοπίζεται στη «μικρή Βενετία» στο Μανδράκι, στη σκιά του μοναστηριού, με τα τέσσερα-πέντε αξιοπρεπέστατα καφέ-μπαρ που κλείνουν αργά το βράδυ και ξανανοίγουν λίγες ώρες μετά για πρωινό. Στο Εναλλάξ ακούσαμε και Radiohead, στα Λιοτρίδια ελληνικό έντεχνο και στην Προβέζα καλή τζαζ. Αλλού θα πετύχετε και λαϊκά, αλλά εμείς προτιμήσαμε να τα αποφύγουμε. Το ζητούμενο άλλωστε δεν ήταν η μουσική ή το ξεφάντωμα, αλλά ένα τραπεζάκι δίπλα στο νερό, με το κατάφωτο μοναστήρι να «κρέμεται» πάνω από τα κεφάλια μας. Οταν βέβαια σήκωσε αεράκι, οι πιο τολμηροί γίναμε μούσκεμα. Στην επιστροφή, σταματήσαμε στον φούρνο για ζεστό ψωμί και τυρόπιτα. Θα τον εντοπίσετε εύκολα, εάν εμπιστευτείτε τη... μύτη σας.
Η «δεύτερη πατρίδα» του Νίκου Παπάζογλου
Στην πόρτα ενός όμορφου σπιτιού στα Νικιά υποδέχεται πένθιμα τον ανυποψίαστο περαστικό ένα κόκκινο φουλάρι. Εδώ ήταν η «θερινή κατοικία» του Θεσσαλονικιού καλλιτέχνη, που περνούσε στο νησί εβδομάδες ολόκληρες τραγουδώντας, συζητώντας και πίνοντας τσίπουρα, με σημείο αναφοράς το στέκι του Αντρίκου, το καφενείο «Βάρδα στεναχώρια», στην Πλατεία Ηλικιωμένης στο Μανδράκι. Ο Παπάζογλου έφυγε από τη ζωή τον Απρίλιο του 2011, στα 63 του χρόνια. Το σπίτι στα Νικιά έμεινε στην οικογένειά του και το φουλάρι μοιάζει με αναμμένο κερί στη μνήμη του.
Η Νίσυρος
Η Νίσυρος είναι ένα ηφαίστειο που αποτελεί μέρος του ηφαιστειακού τόξου της νότιας Ελλάδας. Βρίσκεται στην άκρη του τόξου του Αιγαίου, μαζί με τη Καλδέρα της Κω και τη νήσο Γυαλί. Οι πρώτες υποθαλάσσιες εκρήξεις έλαβαν χώρα πριν 150.000 χρόνια, ενώ η κύρια δραστηριότητα συνέβη 40 με 10 χιλιάδες χρόνια πριν. Σήμερα λαμβάνουν χώρα υδροθερμικές εκρήξεις. Η Νίσυρος αποτελείται από ηφαιστειογενή βουνά, ενώ το κέντρο της νήσου καταλαμβάνει μία καλδέρα διαμέτρου 4 χλμ., από τον πυθμένα και μέχρι την επιφάνεια του οποίου απαντάται θείο. Μέσα στη καλδέρα βρίσκεται ο μεγαλύτερος υδροθερμικός κρατήρας στον κόσμο, ο Στέφανος, ο οποίος έχει διάμετρο 300 μέτρα, ενώ συνολικά η Νίσυρος έχει 5 κρατήρες. Η τελευταία έκρηξη του ηφαιστείου έλαβε χώρα το 1888 και σήμερα στο νησί υπάρχουν ενεργές φουμαρόλες. Λόγω της ηφαιστειακής δραστηριότητας στη Νίσυρο υπάρχουν θερμές πηγές με θερμοκρασία από 30 μέχρι 60 °C,[1] εκ των οποίων οι κυριότερες είναι στα Λουτρά και τους Πάλους. Ένας ηφαιστειακός δόμος υψώνεται στα 700 περίπου μέτρα, δίνοντας και το μεγαλύτερο υψόμετρο της νήσου.
Η μορφολογία της έχει επηρεαστεί από το ηφαίστειο και το ηφαιστειογενές της έδαφος που είναι πολύ εύφορο και ευνοεί τη δενδροκομία και την πλούσια βλάστηση. Έχει έκταση 41 τετραγωνικά χιλιόμετρα, υψόμετρο 698 μέτρα και μήκος ακτών 30 χιλιόμετρα. Δυτικά και βόρεια της Νισύρου βρίσκονται τέσσερις νησίδες, τα λεγόμενα Νισύρια.
Οικονομία
Οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία, την αλιεία και τον τουρισμό. Το μεγαλύτερο έσοδο του νησιού όμως, προέρχεται από την εκμετάλλευση της ελαφρόπετρας, με την οποία απασχολούνται αρκετοί κάτοικοι στο νησάκι Γυαλί, που απέχει 3 μίλια από τη Νίσυρο, καθώς και από την εκμετάλλευση του περλίτη. Το ηφαίστειο της Νισύρου με τον κρατήρα του Στεφάνου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του νησιού.
Η Νίσυρος διαθέτει ένα από το πιο σημαντικά βεβαιωμένα Γεωθερμικά (Γ/Θ) πεδία υψηλής ενθαλπίας στην Ελλάδα με θερμοκρασία ρευστού άνω των 350°C και υψηλή πίεση 18 bar, ενώ βάσει των μελετών σκοπιμότητας, το γεωθερμικό δυναμικό του νησιού είναι τουλάχιστον 50 MW[2].
Μυθολογία
Η γένεσή της συνδέεται με τη μυθική φαντασία των Αρχαίων Ελλήνων. Η Νίσυρος γεννήθηκε σύμφωνα με το μύθο της Γιγαντομαχίας. Η μητέρα των πάντων Γη, έστρεψε τους θνητούς Γίγαντες κατά των αθάνατων θεών του Ολύμπου. Οι θεοί καταδίωξαν τους Γίγαντες, οι οποίοι υποχώρησαν έντρομοι. Ο θεός της θάλασσας Ποσειδώνας είχε αναλάβει, κατόπιν εντολής του Δία, να εξαφανίσει το Γίγαντα Πολυβώτη, ο οποίος διέσχισε φοβισμένος το Αιγαίο προκειμένου να σωθεί. Ο Ποσειδώνας τον πρόφτασε κοντά στην Κω. Με την τρίαινά του, απέσπασε ένα τμήμα από την Κω και το εκσφενδόνισε εναντίον του Πολυβώτη. Ο Ποσειδώνας πέτυχε το Γίγαντα και τον καταπλάκωσε. Το κομμάτι αυτό της Κω έγινε η Νίσυρος.
Ιστορία
Κατά τους Περσικούς πολέμους η Νίσυρος μαζί με την Κάλυμνο και την Κω υπάγονταν στο Βασίλειο της Αλικαρνασσού υπό την Αρτεμισία. Στη συνέχεια ακολούθησε την τύχη των υπολοίπων πέριξ αυτής νήσων. Φαίνεται ότι άποικοι από το νησί ίδρυσαν τη Νίσυρο στην Καρία της Μικράς Ασίας. Καταλήφθηκε από τους Ιταλούς το 1912, οι οποίοι εξουσίαζαν το νησί μέχρι την προσάρτησή της στην Ελλάδα το 1948.
Έθιμα
Το πανηγύρι της Παναγιάς της Σπηλιανής το Δεκαπενταύγουστο είναι το πιο γνωστό έθιμο του νησιού. Στην ακολουθία του Εσπερινού ψάλλεται στο τέλος ένα μοιρολόι που θυμίζει Μ.Εβδομάδα και τη Μ.Παρασκευή. Οι Νισύριοι έχουν συνθέσει δικά τους εγκώμια για τη γιορτή. Μετά την ακολουθία του Εσπερινού προσφέρεται νηστήσιμο δείπνο και παραδοσιακοί λουκουμάδες. Κατά την ακολουθία του Όρθρου γίνεται το κόλλυβο της Παναγίας με τη συνοδεία μοιρολογιών από τις εννιαμερίτισσες, οι οποίες έχουν φέρει και τα υλικά για το κόλλυβο. Οι εννιαμερίτισσες είναι γυναίκες που έχουν κάνει τάμα να περάσουν 9 μερόνυχτα προσευχής στα κελιά της μονής, προσφέροντας διάφορες εργασίες για την καθαριότητα και την προετοιμασία του μοναστηριού κατά τη διάρκεια του πανηγυριού. Μετά το τέλος της λειτουργίας το κόλλυβο μεταφέρεται μαζί με την εικόνα της Παναγίας και με τη συνοδεία της πομπής των πανηγυριωτών από το Ηγουμενείο στην τραπεζαρία της μονής, όπου παρατίθεται πάνδημο γεύμα. Μετά το τέλος του γεύματος κάθε προσκυνητής ασπάζεται τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, δέχεται από τον ιερέα κόλλυβα και αφήνει τον οβολό του για την αντιμετώπιση των εξόδων του γεύματος.
Ο δήμος Νισύρου
Ο δήμος Νισύρου περιλαμβάνει το νησί της Νισύρου, καθώς και τις γύρω νησίδες. Αναλυτικά οι οικισμοί και οι νησίδες που αποτελούν τον δήμο Νισύρου:
· Δ.δ. Μανδρακίου [ 681 ]
· το Μανδράκι [ 660 ]
· το Γυαλί (νησίδα) [ 21 ]
· η Κανδελιούσσα (νησίδα, φάρος) [ 0 ]
· τα Λουτρά [ 16 ]
· Δ.δ. Εμπορειού [ 266 ]
· ο Εμπορειός [ 27 ]
· ο Άγιος Αντώνιος (νησίδα) [ 0 ]
· οι Πάλοι [ 239 ]
· η Στρογγύλη (νησίδα) [ 0 ]
· Δ.δ. Νικιών [ 61 ]
· τα Νικιά [ 61 ]
· το Αυλάκι [ 0 ]
· τα Παχειά (νησίδα) [ 0 ]
· η Περγούσσα (νησίδα) [ 0 ]
Με την εφαρμογή της νέας διοικητικής διαίρεσης της χώρας κατά το Πρόγραμμα Καλλικράτης το 2011 ουδεμία μεταβολή επήλθε στο Δήμο, σύμφωνα με το άρθρο 1,§ 2.10.Γ. αυτού.
Το νησί έχει ένα νηπιαγωγείο, ένα δημοτικό σχολείο και ένα γυμνάσιο με λυκειακές τάξεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου